Château Trotte Vieille – Château Trotte Vieille 2020

Δοκίμασα αυτό το κρασί τον Ιούλιο του 2026 δίπλα δίπλα με το ελληνικό La Tour Melas 2020 – ένα κρασί που κάποτε φτιάχτηκε ρητά για να τα βάλει με το Bordeaux. Για να προλάβω το αποτέλεσμα αυτής της μονομαχίας: και τα δύο καταλήγουν για μένα στους 95 βαθμούς. Τι σημαίνει αυτή η ισοπαλία και πού παρ' όλα αυτά τα δύο διαφέρουν, γι' αυτό περισσότερα στο τέλος.

Το Château Trotte Vieille – το ίδιο το κτήμα γράφει «TrotteVieille» – είναι Premier Grand Cru Classé από την πρώτη κιόλας κατάταξη του Saint-Émilion το 1955 και έχει διατηρήσει αυτή τη θέση σε κάθε αναθεώρηση· το νομικό κείμενο ξεχωρίζει μόνο τα κτήματα της κατηγορίας A, και ακριβώς από κάτω κατατάσσεται το Trotte Vieille. Το κτήμα τεκμηριώνεται από τον 15ο αιώνα, το όνομα ανάγεται στον θρύλο μιας περίεργης γερόντισσας που «έτρεχε» στην κοντινή στάση των αμαξών για να μαζέψει νέα. Από το 1947 το Château ανήκει στην οικογένεια Borie/Castéja, σήμερα το διευθύνει ο Philippe Castéja· υπεύθυνος του κτήματος (régisseur) είναι από το 1999 ο Christophe Dussutour, ενώ η ομάδα συμβουλεύεται από το 2011 τον Thomas Duclos. Τα δώδεκα εκτάρια βρίσκονται ως κλειστό enclos στο ασβεστολιθικό πλατό βορειοανατολικά του χωριού: μόλις τριάντα με σαράντα εκατοστά αργίλου πάνω σε συμπαγή ασβεστόλιθο, νοτιοδυτική πλαγιά, μέση ηλικία πρέμνων γύρω στα εξήντα χρόνια – ανάμεσά τους ένα φυτεμένο το 1868, αυτόρριζο, προφυλλοξηρικό τεμάχιο Cabernet Franc, ένα σπάνιο παλιό απόθεμα στη δεξιά όχθη, του οποίου τα παλαιότερα πρέμνα ωστόσο πηγαίνουν σε ένα ξεχωριστό, μη εμπορικά διαθέσιμο χαρμάνι Vieilles Vignes των 135 χειροχαραγμένων φιαλών.

Το Grand Vin του 2020 αποτελείται περίπου κατά το ήμισυ από Merlot και Cabernet Franc – το επίσημο δελτίο στοιχείων αναφέρει 50% Merlot, 49% Cabernet Franc και 1% Cabernet Sauvignon, με τη διευκρίνιση ότι το ποσοστό αμφισβητείται από πηγή σε πηγή· η σημείωση από το βαρέλι του Wine Advocate μιλούσε τότε ακόμη και για 95% Merlot. Χειρωνακτικός τρύγος σε μικρά τελάρα, οινοποίηση κατά τεμάχιο, μηλογαλακτική ζύμωση σε barriques και δεξαμενές, κατόπιν 18 έως 24 μήνες ωρίμαση σε πρακτικά ολοκαίνουργια γαλλική δρυ. Με 15 τοις εκατό αλκοόλ βρίσκεται στο ανώτερο δέκατο εκείνου που παρήγαγε το Saint-Émilion του 2020, όπου η διάμεσος και η συχνότερη τιμή είναι στο 14,5 τοις εκατό – ενώ στη βάση δεδομένων μου κανένα κόκκινο κρασί από τη Στερεά Ελλάδα δεν ξεπερνά αυτό το 14,5 τοις εκατό. Αξιοσημείωτο εν παρόδω: το 2020 είναι η τελευταία χρονιά από το παλιό κελάρι, το νέο κελάρι ακριβείας ήρθε μόλις με το 2021.

Ως χρονιά, το 2020 θεωρείται στη δεξιά όχθη ο κλασικός εκπρόσωπος της τριάδας 2018/2019/2020: υγρός χειμώνας, μετά 55 μέρες ξηρασίας το καλοκαίρι, οι καταιγίδες στα μέσα Αυγούστου έπεσαν εξαιρετικά τοπικά – κάποια μέρη του Saint-Émilion δέχτηκαν σε όλο το καλοκαιρινό παράθυρο μετά βίας 45 χιλιοστά βροχής. Στα εδάφη ασβεστόλιθου-αργίλου που συγκρατούν την υγρασία αυτό μετατράπηκε σε συγκέντρωση αντί για στρες: μικρές ρώγες με χοντρή φλούδα, υψηλή οξύτητα, σφιχτές αλλά ώριμες τανίνες. Η δεξιά όχθη θεωρείται ο σταρ της χρονιάς.

Με αυτό το φόντο, το κρασί αυτό είναι πολύ αμφιλεγόμενο – με βάση τη μέση βαθμολογία εδώ πραγματικά δεν πρέπει να κινηθεί κανείς. Ο James Suckling έδωσε από τη φιάλη 98 («muscular yet polished», από το 2029), ο Jeb Dunnuck επίσης 98, ανεβασμένο από το 92–94 στο βαρέλι, με την επισήμανση ότι το κρασί είναι κλειστό, χρειάζεται πολύ αέρα, επτά με οκτώ χρόνια κελαριού και έχει μπροστά του 25 με 30 χρόνια εξέλιξης. Ο Jeff Leve κατέληξε τελικά στο 97 με παράθυρο κατανάλωσης ως το 2050, η Jane Anson στο 96, ο Antonio Galloni στους 95 («rich, inky and explosive»). Από την άλλη πλευρά: ο Neal Martin έδωσε στην τυφλή δοκιμή του Southwold τον Νοέμβριο του 2024 μόλις 93 – το μπουκέτο αρχικά τον απώθησε, το κρασί κερδίζει έπειτα φρεσκάδα, «perhaps due to a healthy dollop of Cabernet Franc», λείπει όμως η απόχρωση στο φινάλε. Ο William Kelley του Wine Advocate έμεινε από τη φιάλη στο 92 και κατηγόρησε τη γενναιόδωρη χρήση κρεμώδους νέου ξύλου και τις τανίνες με χαρακτήρα βαρελιού· την ωρίμαση την ονομάζει το αδύναμο σημείο του κτήματος. Η Julia Harding είδε το κρασί στα τυφλά στο 16 από τα 20, η Jancis Robinson από το βαρέλι στο 16,5.

Ποιος έχει δίκιο – η φατρία του 98 ή οι σκεπτικιστές; Ακούγεται κλισέ, αλλά στην πραγματικότητα και οι δύο. Ωστόσο όχι για τον λόγο που θα σκεφτεί κανείς. Η κριτική εστιάζει στο νέο ξύλο, και αυτό το θεωρώ λάθος. Το πραγματικό πρόβλημα είναι ότι το κρασί εμφανίζει πάρα πολλές οξειδωτικές νότες – περισσότερες απ' όσες του κάνουν καλό. Γι' αυτό δεν πιστεύω ότι έχει πράγματι μπροστά του άλλα είκοσι χρόνια παραθύρου κατανάλωσης, όπως υπονοεί ο ορίζοντας του Martin ως το 2048 ή του Leve ως το 2050.

Παρ' όλα αυτά, στη μύτη είναι αυτή τη στιγμή αναμφίβολα επιβλητικό. Πυκνό ατελείωτα – σχεδόν πίνεις κόντρα σ' έναν τοίχο. Στον ουρανίσκο όμως μάλλον πυκνό παρά σύνθετο, μάλλον απαιτητικό παρά να ανοίγει νέους ορίζοντες. Ένα πολύ, πολύ καλό κρασί, χωρίς αμφιβολία. Απλώς θα σήκωνε, κατά την άποψή μου, λίγο περισσότερο Merlot. Το ότι εδώ το Cabernet Franc φέρνει τη φρεσκάδα, όπως υπέθεσε στα τυφλά ο Neal Martin, δεν το βλέπω και τόσο: για μένα εδώ ένα πολύ καλό Merlot εν τέλει πωλείται κάτω από την αξία του.

Οι 95 βαθμοί μου μπορεί να μοιάζουν με βαθμολογία συμβιβασμού ανάμεσα στα στρατόπεδα – είναι όμως μια βαθμολογία που πράγματι αποδίδει δικαιοσύνη στο κρασί: στις αρετές του, τις οποίες αναδεικνύει ξεκάθαρα και δεν μπορεί κανείς να τις παραβλέψει με επιχειρήματα, όσο και στις αδυναμίες του, που κατά την άποψή μου ξεπερνούν το απλό θέμα γούστου. Μένει το ερώτημα της τιμής: το Trotte Vieille κοστίζει γύρω στα 90 με 108 ευρώ και είναι έτσι, για ένα Premier Grand Cru Classé, εντυπωσιακά προσιτά τιμολογημένο – στην κυκλοφορία en primeur το 2020 προσφέρθηκε μάλιστα φθηνότερα από όλες τις τότε διακινούμενες χρονιές πίσω ως το 2013. Το La Tour Melas 2020, που για μένα φτάνει στους ίδιους 95 βαθμούς, βρίσκεται πιο πάνω. Το ελληνικό λοιπόν μπορεί να σταθεί απέναντι στο κατατεταγμένο Bordeaux· το επιχείρημα της τιμής όμως αυτή τη φορά μιλά υπέρ του Saint-Émilion. Ένα αντίβαρο πάντως απομένει στην ελληνική πλευρά: από το Trotte Vieille 2020 εμφιαλώθηκαν, σύμφωνα με το ίδιο το κτήμα, περίπου 29.000 φιάλες του Grand Vin, ενώ από το La Tour Melas μόλις 4.700 – κάτι παραπάνω από εξαπλάσιες. Το κατατεταγμένο Bordeaux επομένως δεν είναι εδώ μόνο το φθηνότερο, αλλά και το ασύγκριτα ευκολότερο να το βρει κανείς. 95 βαθμοί.