Λυραράκης – Kotsifali Queen 2023

Ο Λυραράκης, που ιδρύθηκε το 1966 από τους αδελφούς Μανώλη και Σωτήρη Λυραράκη στο Αλάγνι κοντά στο Ηράκλειο και σήμερα βρίσκεται στα χέρια της δεύτερης γενιάς, έχει καταστεί πρωτοπόρος στην αναβίωση των κρητικών ποικιλιών – στο κτήμα οφείλουμε το ότι ποικιλίες όπως το Δαφνί, το Πλυτό και το Μελισσάκι δεν εξαφανίστηκαν. Ο «Kotsifali Queen» ανήκει στη σειρά «Queens», όπου τέσσερις κρητικές ποικιλίες – Βιδιανό, Λιάτικο, Βηλάνα και Κοτσιφάλι – εμφανίζονται η καθεμία ως «βασίλισσα»· η ετικέτα του «4 Queens», που σχεδιάστηκε το 2023 από τη Wine Wonders, ανασύρει την πρώιμη κρητική υφαντουργική ιστορία. Ο αμπελώνας βρίσκεται στα 500 μέτρα, πάνω σε αργιλώδη άμμο, με βόρειο προσανατολισμό, σε απόσταση αναπνοής από τις Αρχάνες και την Κνωσό.

Το ότι το κρασί κυκλοφορεί ως ΠΓΕ Κρήτης και όχι υπό κάποια ΠΟΠ έχει έναν απλό λόγο: η ερυθρή ΠΟΠ Πεζά, αντίστοιχα Αρχανών, είναι παραδοσιακά συνδυασμός Κοτσιφαλιού και Μαντηλαριάς, οπότε ένα μονοποικιλιακό Κοτσιφάλι κυκλοφορεί υποχρεωτικά ως ΠΓΕ. Και ακριβώς εδώ βρίσκεται το νόημα. Η οινοποίηση γίνεται χωρίς ξύλο, μόνο σε ανοξείδωτες δεξαμενές – μετά από χειρωνακτικό τρύγο στις 6 Σεπτεμβρίου 2023, προζυμωτική εκχύλιση στους 12 °C για το 40 τοις εκατό των σταφυλιών, αυθόρμητη ζύμωση με ντόπιες ζύμες και μηλογαλακτική ζύμωση. Ένα μονοποικιλιακό Κοτσιφάλι χωρίς ξύλο δηλαδή, ξηρό (2,07 g/l υπολειμματικό σάκχαρο), με 5,35 g/l οξύτητα και pH 3,41 – και vegan.

Ως χρονιά, το 2023 ήταν ακραίο στην Κρήτη: ο περονόσπορος και ο καύσωνας πίεσαν τις αποδόσεις έως και κατά 70 τοις εκατό, και ο τρύγος καθυστέρησε σημαντικά. Το 2023 αποδείχθηκε ταυτόχρονα πιο ώριμο και πιο ξηρό από τις προηγούμενες χρονιές – μόνο 292,6 mm βροχόπτωσης έναντι 746,8 mm το 2022, ο τρύγος στις 6 Σεπτεμβρίου έναντι της 22ας Αυγούστου 2022, και με πάνω από 13,5% αλκοόλ πάνω από τα 13,0 τοις εκατό του 2022 και τα 13,2 τοις εκατό του 2021. Ιδίως τα όψιμα κρητικά ερυθρά – Λιάτικο, Κοτσιφάλι, Μαντηλάρι – θεωρούνται φέτος πολλά υποσχόμενα ως προς τις υψηλής ποιότητας τανίνες, λόγω της καθυστερημένης ωρίμανσης.

Ακριβώς αυτό γεύομαι εδώ. Στη μύτη το κρασί είναι φρουτώδες, με μια πινελιά δαμάσκηνου. Στην πρώτη γουλιά υπάρχει καλή οξύτητα, που χτίζεται περαιτέρω στον ουρανίσκο, μαζί με το μέτριο, στα 13,5 τοις εκατό, αλκοόλ – μέτριο για Κοτσιφάλι, αν και κάπως υψηλότερο από τις προηγούμενες χρονιές, κάτι που ταιριάζει καλά. Στην επίγευση εμφανίζονται ελαφρώς σταβλικές νότες. Και μετά το καθοριστικό: μια αξιοσέβαστη, για την ποικιλία, τανίνη. Το Κοτσιφάλι θεωρείται κατά τα άλλα μαλακό και αρωματικό, αλλά φτωχό σε δομή, και χρειάζεται συνήθως τη Μαντηλαριά ως σκελετό για τανίνη και χρώμα – αυτό εδώ είναι ένα Κοτσιφάλι που δεν χρειάζεται Μαντηλαριά.

Εντελώς χωρίς επιφυλάξεις πάντως δεν είμαι. Συνολικά παραμένει λίγο ρουστίκ και λίγο ανεπεξέργαστος· έρχεται με μια κάποια ελαφρότητα, όπου θα περίμενε κανείς κομψότητα, και αυτή δεν εμφανίζεται – δεν του πάει καλά αυτό. Ειλικρινά, αυτό είναι το γενικό μου πρόβλημα με το Κοτσιφάλι. Η επίγευση είναι μακρά, αλλά γευστικά όχι πομπώδης. Παρ' όλα αυτά όμως: αξιοσέβαστος.

Επώνυμη κριτική για τη χρονιά 2023 δεν υπάρχει. Ανά τις χρονιές, ο Kotsifali Queen είναι ένα στέρεο κρασί, γύρω στους 16,5 από 20 στη Julia Harding στο JancisRobinson.com – τη χρονιά 2022 τη βαθμολόγησε με 16,5/20, και παλαιότερα Κοτσιφάλι κυμάνθηκαν επανειλημμένα στο 16 με 16,5, ενώ το Wine Enthusiast έδωσε στη χρονιά 2014 92 και στη χρονιά 2009 87 βαθμούς. Καμία αποκάλυψη λοιπόν, αλλά αξιόπιστος, και οι δικοί μου 88 εντάσσονται σε αυτή τη γραμμή. Στην Ελλάδα το κρασί κοστίζει περίπου 9,90 ευρώ, κάτι που αποτελεί πολύ καλή σχέση ποιότητας-τιμής· στη βρετανική εισαγωγή η τιμή εκτοξεύεται στις περίπου 16 με 16,50 λίρες. 88 βαθμοί.