Torosidis – Syrah Vidiano 2023

Ο Τοροσίδης είναι μικρό, νεαρό οινοποιείο από τη Θράκη, και το Syrah Vidiano 2023 είναι το μοναδικό κόκκινο κρασί ανάμεσα στα έξι δείγματα που έλαβα τον Αύγουστο του 2026 από τον Στάθη Τοροσίδη. Ο αμπελώνας του βρίσκεται κοντά στον οικισμό Πετεινός του νομού Ξάνθης, περίπου πέντε χιλιόμετρα μακριά από την πόλη. Διοικητικά ο Πετεινός ανήκει στον δήμο Αβδήρων, βρίσκεται όμως εκτός της ζώνης της ΠΓΕ Άβδηρα, η οποία περιλαμβάνει τα Άβδηρα, τη Μάνδρα, το Μυρωδάτο και τα Μάγγανα. Ούτε το Vidiano βρίσκεται στον κατάλογο ποικιλιών αυτής της ΠΓΕ. Γι' αυτό το κρασί δεν φέρει προστατευόμενη ένδειξη προέλευσης και κυκλοφορεί ως ποικιλιακός οίνος, ως «Wine from Greece». Το κτήμα περιγράφει τον Πετεινό ως πειραματική, μη κλασική τοποθεσία, σαφώς διαφορετική από τους καθιερωμένους αμπελώνες των Αβδήρων, και τη δική του αμπελουργική έκταση ως «εξαιρετικά μικρή».

Ο Τοροσίδης είναι, σύμφωνα με τα δημόσια προφίλ, διπλωματούχος γεωπόνος. Μετά από πειραματική καλλιέργεια από το 2003, το 2013 φυτεύτηκαν τα πρώτα κλήματα, ενώ μεταξύ 2017 και 2019 προστέθηκαν Malagouzia, Limnio, Syrah και Vidiano. Το Vidiano, κατά τη δική του αφήγηση, το φύτεψε τη χρονιά που η ποικιλία εγκρίθηκε για πρώτη φορά για τον αμπελουργικό νομό της Ξάνθης. Το 2020 έγινε η πρώτη εμφιάλωση, το 2023 ολοκληρώθηκε η βιολογική πιστοποίηση. Δικό του οινοποιείο ο Τοροσίδης δεν έχει. Η οινοποίηση γίνεται σε ένα συνεργαζόμενο οινοποιείο της περιοχής, κατά τον παραγωγό στο κτήμα Ανατολικός. Τεχνικά δελτία δεν υπάρχουν. «Στη φάση του πειραματισμού και των συνεχών δοκιμών» δεν δημιούργησαν κανένα, γράφει ο Τοροσίδης.

Το όνομα αναφέρει απλώς τις δύο ποικιλίες. Στη χρονιά 2023 πρόκειται για περίπου τρία τέταρτα Syrah και ένα τέταρτο Vidiano, και αυτό δεν είναι σταθερή συνταγή. Τις αναλογίες τις καθορίζει ο Τοροσίδης κάθε χρόνο κατά τον τρύγο, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά των δύο ποικιλιών. Στη συνέχεια το κόκκινο και το λευκό σταφύλι ζυμώνονται μαζί στη δεξαμενή. Το ξύλο δεν μπαίνει καθόλου στο παιχνίδι, η ζύμωση και η ωρίμανση γίνονται αποκλειστικά σε ανοξείδωτο. Το κτήμα το αντιλαμβάνεται ως κρασί δεξαμενής, που θέλει να δείξει το αρωματικό δυναμικό και των δύο ποικιλιών. Το αλκοόλ βρίσκεται στο 15,0 τοις εκατό. Ο προκάτοχός του λεγόταν Limnio Syrah Vidiano 2022 και ήταν χαρμάνι τριών ποικιλιών, τότε ακόμα από τη μεταβατική βιολογική περίοδο. Ο 2023 φέρει το βιολογικό λογότυπο της ΕΕ. Τον 2022, τον οποίο το κτήμα εξακολουθεί να προσφέρει, δεν τον είχα στο ποτήρι μου.

Το Syrah με μια λευκή ποικιλία το γνωρίζουμε από τον Ροδανό, όπου χρησιμοποιείται και Viognier. Και στην Ελλάδα υπάρχει αυτό το μοντέλο, για παράδειγμα στο Κτήμα Γεροβασιλείου, που χρησιμοποιεί Viognier σε ένα από τα κόκκινα κρασιά του. Είναι λοιπόν αυτό μια ελληνική απάντηση στον Ροδανό, μόνο με ακόμα περισσότερο λευκό κρασί; Και μπορεί κάτι τέτοιο να λειτουργήσει;

Δοκίμασα το κρασί τον Αύγουστο του 2026, σχεδόν τρία χρόνια μετά τον τρύγο, σε μια σειρά με άλλα τέσσερα κρασιά Τοροσίδη, το Viticulturist Malagouzia 2025, το Malagouzia Vidiano Chardonnay 2024 και τα δύο ροζέ Limnio Syrah 2024 και Limnio Malagouzia 2023. Το μονοποικιλιακό Vidiano 2025 το είχα στο ποτήρι μόλις τον Οκτώβριο. Το Vidiano το συναντά λοιπόν κανείς στον Τοροσίδη τρεις φορές: μονοποικιλιακά, σε ένα λευκό χαρμάνι και εδώ ως συνεργάτη μιας κόκκινης ποικιλίας. Το κόκκινο ήρθε στο ποτήρι ως τρίτο κρασί, αμέσως μετά τα δύο λευκά. Αυτά με είχαν γοητεύσει τόσο πολύ, ώστε αναρωτιόμουν ήδη μήπως κάτι δεν πήγαινε καλά με μένα σε αυτή τη σχέση ποιότητας-τιμής. Σχεδόν με φόβο άνοιξα το μπουκάλι. Μπορεί άραγε και το τρίτο κρασί να παραμείνει σε αυτή τη γραμμή; Μάλλον σχεδόν αδύνατον.

Στο ποτήρι θα μπορούσε να είναι και ένα Gamay ή ένα Pinot Noir, χρωματικά μόλις λίγο πιο βαθύ. Έπειτα η μύτη, και πω πω Θεέ μου. Η σκέψη του Gamay πράγματι δεν απορρίπτεται. Μυρίζει σαν πραγματικά, πραγματικά, πραγματικά καλό Beaujolais, και δεν νομίζω ότι μπορεί κανείς να βρει από αυτή τη γαλλική περιοχή ένα κρασί που να το ξεπεράσει στη μύτη. Λουλουδάτη μύτη, «lush», όπως θα έλεγε κανείς στα αγγλικά. Απίστευτο. Μερικοί, με τους οποίους ήπια το κρασί, ένιωθαν τα 15 τοις εκατό ως κάψιμο. Εγώ δεν αντιλαμβάνομαι τίποτα από αυτό, προφανώς υπάρχουν διαφορετικές ιδιοσυγκρασίες. Αυτό που αντιλαμβάνομαι είναι πώς αλλάζει το όλο πράγμα με τον αέρα. Τα λουλούδια περνούν στο βάθος, και μυρίζει σαν ζαχαρένια μαρμελάδα σμέουρου ακριβώς στον σωστό βαθμό ωρίμανσης, σαν μαρμελάδα σμέουρου και κρέμα, και μαζί μια μικρή, μικρή νότα δεντρολίβανου. Απίστευτα νόστιμο είναι αυτό.

Έπειτα η γουλιά. Απαλά κυλά μέσα στο στόμα, και μετά σε αρπάζει τελικά. Τώρα φανερώνεται το Syrah, με πιπέρι, κακάο και μια επίγευση μπέικον, και το αλκοόλ επίσης γίνεται αισθητό. Όταν συνδυάσει κανείς μύτη και στόμα, μπερδεύεται για μια σύντομη στιγμή, σαν να πίνει ένα Amarone. Τι είδους διαβολικό πράγμα είναι αυτό;

Δεν μπορώ να θυμηθώ τα τελευταία χρόνια να έχω πιει ελληνικό κόκκινο κρασί που να με άφησε τόσο άναυδο. Και εδώ φαίνεται το παράδοξο αυτού του οινοποιείου. Το κρασί είναι απαιτητικό, κι όμως το μπουκάλι αδειάζει όπως σχεδόν ποτέ δεν συμβαίνει με άλλα κρασιά. Φυσικά υπάρχουν στην Ελλάδα κρασιά low-intervention, orange κρασιά, ατίθασα κρασιά με ιδιαίτερο, τραχύ χαρακτήρα, στα οποία κάποιες φορές υπάρχει και μια νότα στάβλου, και αυτό μου αρέσει αρκετά. Με αυτά τα κρασιά όμως μένω τότε μόνος μου. Τα κρασιά του Τοροσίδη έχουν χαρακτήρα, αλλά δεν ενοχλούν. Ενθουσιάζουν.

Στη σειρά των έξι το κόκκινο βρίσκεται στην κορυφή. Το Viticulturist Malagouzia 2025 πήρε από μένα 93 βαθμούς, το Malagouzia Vidiano Chardonnay 2024 91. Το Vidiano 2025 έφτασε τους 90, το ροζέ Limnio Syrah 2024 τους 89 και το ροζέ Limnio Malagouzia 2023 τους 88. Ένα δεύτερο μπουκάλι θέλω οπωσδήποτε να το δοκιμάσω κάποτε δίπλα σε ένα αντίστοιχο κορυφαίο Beaujolais. Μπορώ μόνο να συστήσω να «τρυπώσει» κανείς αυτό το κρασί σε μια τυφλή δοκιμή. Για μένα είναι η μεγαλύτερη έκπληξη σε κόκκινο κρασί των τελευταίων ετών.

Επειδή ο Τοροσίδης καθορίζει τις αναλογίες κάθε χρόνο εκ νέου κατά τον τρύγο, δεν είναι βέβαιο ότι ένα τέτοιο κρασί θα ξανάρθει. Μπορεί κανείς μόνο να ελπίζει ότι μια μελλοντική χρονιά θα βάλει πάλι κάτι τέτοιο στο μπουκάλι. Η σκέψη ότι ο 2023 ήταν κάτι μοναδικό είναι σχεδόν ανυπόφορη.

Τρία χρόνια έχει στην πλάτη του, και πώς θα εξελιχθεί περαιτέρω δεν μπορώ ακόμα σε αυτή την πρώτη συνάντηση να εκτιμήσω. Γι' αυτό η βαθμολογία μου είναι πράγματι πολύ, πολύ συντηρητική. Και επιτρέπεται άραγε να αναφέρω καν την τιμή; Η αλήθεια είναι πως θα έπρεπε να απαγορευτεί. Στην Ελλάδα το κρασί κοστίζει περίπου 8 ευρώ, και από πλευράς σχέσης ποιότητας-τιμής αυτό δεν νικιέται με τίποτα. Για μένα αυτό είναι 95 βαθμοί.