Μπουτάρη – Cava 1976

Ο Boutari Cava 1976 είναι το παλαιότερο ελληνικό κρασί στις σημειώσεις μου. Μέχρι τώρα αυτή τη θέση την κρατούσε ο Cavino Nemea 1978, τον οποίο κατέγραψα το 2023 στα 45 του χρόνια με 90 βαθμούς. Αυτό το μπουκάλι εδώ ήταν, κατά τη γευσιγνωσία τον Οκτώβριο του 2026, περίπου 50 ετών. Το απέκτησα σε δημοπρασία και ήταν ένα από τα τέσσερα κρασιά της Μπουτάρη που δοκίμασα μαζί – ο τρέχων Cava 2020, η Grande Reserve 2013, η Grande Reserve 1993 και ακριβώς αυτό το 1976.

Η Μπουτάρη ιδρύθηκε το 1879 από τον Ιωάννη Μπουτάρη στη Νάουσα, και όταν γεννήθηκε αυτό το κρασί, τον οίκο τον διηύθυναν ο Γιάννης και ο Κωνσταντίνος Μπουτάρης, που τον είχαν αναλάβει το 1968 – ακόμη πριν ανοίξει το 1978 το οινοποιείο στον Στενήμαχο. Η σειρά Cava κυκλοφορούσε στην αγορά το αργότερο από το 1974, είχε ξεκινήσει στις αρχές της δεκαετίας του 1970, όπως γράφει ο Δημήτρης Κουμάνης. Το «Cava» σημαίνει εδώ παλαιωμένα κρασιά. Ως νομική κατηγορία ο όρος ρυθμίστηκε στην Ελλάδα μόλις το 1987, το 1976 δεν ίσχυε ακόμη κάτι τέτοιο. Το ότι τότε ο Cava ήταν η ανώτερη σειρά, το δείχνει μια σύγκριση τιμών του 1974. Ο Cava κόστιζε 90 δραχμές, ο απλός Μπουτάρη 40, δηλαδή πάνω από το διπλάσιο. Σήμερα αυτό έχει αντιστραφεί, ο Cava εντάσσεται στη Μπουτάρη στην ενότητα «Our Brands», ενώ η Grande Reserve και η 1879 Legacy στην ενότητα «Our Premiums».

Οι ποικιλίες δεν τεκμηριώνονται καθαρά για το 1976. Σύμφωνα με την πρώιμη συνταγή, όπως την περιγράφει ο Κουμάνης, πρόκειται πιθανότατα για Ξινόμαυρο και Αγιωργίτικο, οι αναλογίες δεν έχουν διασωθεί. Το αλκοόλ βρίσκεται στο 11,5 τοις εκατό. Για το 1976 η βάση δεδομένων μου για τις χρονιές δεν έχει ελληνική τιμή. Η προσδοκία εδώ λοιπόν δεν προέρχεται από τη χρονιά, αλλά από την ηλικία και από μια ξένη γευσιγνωσία. Ο Δημήτρης Κουμάνης ξεχώρισε το 1976 στην κάθετη γευσιγνωσία Cava για το Heteroclito το 2019 ως μία από τις ιδιαίτερες χρονιές, εκπληκτικά ζωντανό, με μάλλον συγκρατημένη μύτη και κομψά παλαιωμένο στόμα.

Από αυτά ελάχιστα ήταν αισθητά στο δικό μου μπουκάλι. Ο φελλός αυτού του μπουκαλιού δεν ήταν δυστυχώς πια πολύ όμορφος, αρκετά συρρικνωμένος, και ήταν σχεδόν τέχνη να τον βγάλεις καν έξω. Στο ποτήρι αρκετά καφετί χρώμα. Η μύτη όμως, σε αντίθεση με τον Κουμάνη, πράγματι εκπληκτικά αρωματική, πάρα πολύ γλυκό σύκο, πραγματικά σχεδόν υπερβολικά εκφραστική. Στο στόμα όμως κατόπιν αρκετά δυσάρεστη οξύτητα, κολλώδης επίγευση, κολλώδης απόηχος. Κρίμα.

Αυτό είναι το αντίστοιχο του νεαρού Cava 2020, που τον σημείωσα στην ίδια δοκιμή με 86 βαθμούς. Εκεί αξιοπρεπής οξύτητα, εδώ αρκετά δυσάρεστη· εκεί αρκετά πικρή επίγευση, εδώ κολλώδης· στη μύτη εκεί λίγο βύσσινο και ελάχιστο κακάο, εδώ πάρα πολύ γλυκό σύκο. Ανάμεσα στα δύο βρίσκονται 44 χρόνια και δύο εποχές της συνταγής, δεν είναι κάθε διαφορά απλώς θέμα γήρανσης.

Αυτό το 1976 θα είναι ήδη αρκετά πέρα από το αποκορύφωμά του, δεν γύρισε πάντως μόλις τώρα. Με μόνο 70 βαθμούς πλέον βρίσκεται στη δοκιμή 15 βαθμούς πίσω από τη Grande Reserve 2013 με 85, ο Cava 2020 έφτασε στους 86, η Grande Reserve 1993 στους 87. Για το ίδιο το 1976 δεν αναφέρω τιμή, ο τρέχων Cava κοστίζει περίπου 12 ευρώ στην Ελλάδα. Για μένα αυτό είναι 70 βαθμοί. Αλλά τι περισσότερο να περιμένει κανείς μετά από 50 χρόνια σε ένα τέτοιο κρασί;