Οινοποιείο Πασσά – Mavra Nera λευκός 2025

Αυτή η σημείωση ανήκει σε μια δοκιμή δύο κρασιών το ένα δίπλα στο άλλο. Στις 4 Αυγούστου βρέθηκαν μαζί στο ποτήρι το Mavra Nera White 2025 του Οινοποιείου Πασσά και το Gennima Psychis λευκό 2025 του Κτήματος Μανωλεσάκη, δύο χαρμάνια που στα χαρτιά μοιάζουν και που τα χωρίζει ένα σύνορο.

Ο Πασσάς βρίσκεται στο Σταυροχώρι της περιφερειακής ενότητας Ξάνθης, δηλαδή στη Θράκη, στις βόρειες πλαγιές της κοιλάδας του Νέστου, στους πρόποδες της Ροδόπης, σε υψόμετρο 110 έως 130 μέτρα. Το έδαφος έχει από πάνω περίπου τριάντα εκατοστά άμμο, από κάτω βρίσκονται αργιλώδη και πηλοαργιλώδη στρώματα με σχιστόλιθο σε βάθος πάνω από ένα μέτρο, και το κλίμα είναι ηπειρωτικό, με μεγάλες διαφορές θερμοκρασίας μέρας και νύχτας. Η αμπελουργία είχε σχεδόν εξαφανιστεί σε αυτή την περιοχή για περίπου εκατό χρόνια, γιατί ο καπνός είχε παραγκωνίσει τα πάντα. Ο Κυριάκος Παπαδόπουλος και η γυναίκα του η Σάρα, καπνοπαραγωγοί και μηλοκαλλιεργητές οι ίδιοι, φύτεψαν το 2007 τα πρώτα κλήματα· το οινοποιείο υπάρχει από το 2016, και σήμερα συνεργάζεται ο γιος Γιώργος ως σπουδασμένος οινολόγος. Το όνομα Πασσάς είναι οικογενειακό παρωνύμι, που πέρασε από γενιά σε γενιά – έτσι αποκαλούσε από σεβασμό τον παππού Κυριάκο, πρόσφυγα από την Πάφρα του Πόντου, η μικρότερη αδερφή του. Mavra Nera σημαίνει μαύρα νερά και αναφέρεται στη γη κατά μήκος του Νέστου.

Ενδιαφέρον έχει αυτό που δεν αναγράφεται στην ετικέτα. Το κρασί δεν φέρει προστατευόμενη προέλευση, κυκλοφορεί ως κρασί ποικιλίας. Αυτό δεν είναι αμέλεια, αλλά έχει δύο λόγους που ισχύουν ανεξάρτητα ο ένας από τον άλλον. Το Σταυροχώρι δεν ανήκει στους δήμους της ΠΓΕ Θράκη, και το Βιδιανό ούτως ή άλλως δεν είναι επιτρεπόμενη ποικιλία εκεί. Και τα δύο προκύπτουν από τον επίσημο φάκελο, το ίδιο το κτήμα δεν τοποθετείται επ' αυτού.

Ακριβώς αυτό το Βιδιανό είναι η καινοτομία. Το 2019, στην πρώτη κυκλοφορία, το κρασί ήταν χαρμάνι δύο ποικιλιών από 70 τοις εκατό Sauvignon Blanc και 30 τοις εκατό Ασύρτικο· σήμερα στο δελτίο δεδομένων αναγράφεται 40 τοις εκατό Ασύρτικο, 30 τοις εκατό Βιδιανό και 30 τοις εκατό Sauvignon Blanc, και το Βιδιανό μπήκε στα αμπέλια μόλις το 2017. Η οινοποίηση γίνεται χωρίς καθόλου ξύλο, μετά από δέκα ώρες ψυχρής προεκχύλισης σε ανοξείδωτο, και έπειτα οκτώ εβδομάδες πάνω στις λεπτές οινολάσπες. 18.000 φιάλες.

Για τη χρονιά μπορώ να πω λιγότερα από όσα θα ήθελα. Για τη Θράκη δεν υπάρχει ξεχωριστή κατάταξη κατά χρονιά, αυτό είναι ένα πραγματικό κενό, και το να πάρει κανείς απλώς τη βαθμολογία χρονιάς της γειτονικής Δράμας θα ήταν λάθος, γιατί η Δράμα, ως μία από τις ελάχιστες ελληνικές οινικές περιοχές χωρίς πρόσβαση στη θάλασσα, ακολουθεί τη δική της λογική. Μένει το εθνικό πλαίσιο, και το 2025 ήταν πανελλαδικά μια καλή χρονιά με ηπιότερες θερμοκρασίες και λίγα ακραία φαινόμενα.

Στο ποτήρι το κρασί είναι πολύ διαυγές, και στη μύτη σαφώς πιο έντονο από τον Μανωλεσάκη δίπλα του. Λίγο άνθος γιασεμιού, λίγο πράσινο μήλο, μαζί με νύξεις από φρούτο του πάθους. Στον ουρανίσκο ύστερα μια οξύτητα που σε αρπάζει από την πρώτη κιόλας επαφή με τη γλώσσα και, αυτό με εξέπληξε, εκπληκτικά λίγη λιπαρότητα για το ποσοστό Βιδιανού. Σε αντάλλαγμα πολύ κορόμηλο, που κυλάει κατά μήκος του ουρανίσκου. Κρασί εκπληκτικά γεμάτο στο στόμα.

Το 13 τοις εκατό αλκοόλ τού κάνει πολύ καλό. Για το κρασί του 2020 είχα τότε σημειώσει ότι του λείπει λίγο ξηρό εκχύλισμα και δεν μοιάζει τόσο στρογγυλό, πράγμα που οφειλόταν και στο μόλις 12,5 τοις εκατό – εδώ ακριβώς αυτό έχει διορθωθεί. Ειλικρινά, το αλκοόλ δεν είναι η μόνη αλλαγή, ανάμεσα στις δύο φιάλες μεσολαβεί και μια άλλη χρονιά και ένα αναδιαμορφωμένο χαρμάνι. Είναι η συνέργεια, όχι το μισό τοις εκατό μόνο του.

Το πιο αξιοσημείωτο έρχεται στο τέλος. Στην επίγευση ξεπροβάλλει ακόμη το Sauvignon Blanc, και μάλιστα φρουτώδες και εξωτικό. Η δομή είναι έτσι ασυνήθιστη, οξύτητα στην πρώτη γουλιά, κορόμηλο και λίγη λιπαρότητα από το Βιδιανό στο μεσαίο μέρος, και μόνο στο φινάλε το εξωτικό φρούτο, που αναδύεται εντελώς οργανικά. Ακριβώς εδώ φαίνεται η διαφορά από τον Μανωλεσάκη, όπου το ίδιο Sauvignon Blanc εξυπηρετεί τη βοτανική, χορτώδη πλευρά. Δύο δρόμοι με μία ποικιλία, δίπλα δίπλα σε ένα βράδυ.

Αυτό που λείπει είναι η πολυπλοκότητα με την έννοια πολλών επιπέδων που αναδύονται ταυτόχρονα. Αλλά αυτό που υπάρχει ξεδιπλώνεται τόσο αρμονικά, ώστε μιλάω χωρίς δισταγμό για μια εξαιρετική χρονιά αυτού του κρασιού.

Δυο λόγια ακόμη για το πώμα, γιατί μου έκανε εντύπωση. Είναι συνθετικό πώμα, και κλείνει άσχημα όταν το ξαναβάζεις και βάζεις τη φιάλη στο ψυγείο. Στο κρασί αυτό δεν κάνει καμία ζημιά, τεχνικά δεν υπάρχει καμία αντίρρηση και δεν παρατηρήθηκε ίχνος από φελλό, και εξηγείται κιόλας – τέτοια πώματα συμπιέζονται έντονα με μηχανή κατά την εμφιάλωση και διαστέλλονται ξανά στο λαιμό της φιάλης, με το χέρι δεν καταφέρνεις πλέον να τα ξαναβάλεις ομοιόμορφα. Παρ' όλα αυτά, αυτό το κρασί θα άξιζε έναν καλύτερο φελλό.

Βαθμολογίες τρίτων σχεδόν δεν υπάρχουν. Ο FNL Guide βαθμολόγησε το 2023 με 7,5 στα 10, ο Σίμος Γεωργόπουλος επαίνεσε ένα φρέσκο, ισορροπημένο χαρμάνι, στο οποίο καμία από τις τρεις ποικιλίες δεν προβάλλεται στο προσκήνιο· για το 2025 δεν υπάρχει τίποτα.

Η τιμή στον Έλληνα εξειδικευμένο έμπορο είναι στα 10,90 ευρώ, στην αγορά συνολικά ανάμεσα σε 10 και 12, στη Γερμανία λίγο κάτω από τα 11. Με αυτά τα χρήματα παίρνεις ένα κρασί που στην Ελλάδα είναι ελάχιστα γνωστό και που επιπλέον προέρχεται από περιοχή εκτός κάθε προστατευόμενης ονομασίας. Έχω περιέργεια αν στο μέλλον θα συναντήσω πιο συχνά το Βιδιανό σε αυτά τα χαρμάνια από Ασύρτικο και Sauvignon Blanc, και για το μονοποικιλιακό Βιδιανό αυτού του κτήματος βεβαίως. Για μένα, αυτό μεταφράζεται σε 90 βαθμούς.