Ελληνικό Syrah: Από το γλυκό έως το ακατάστρεπτο

Το Syrah απέκτησε ευρύτερη αναγνωρισιμότητα στην Ελλάδα για πρώτη φορά χάρη στα μονοποικιλιακά κρασιά του Κτήματος Καρρά στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Έκτοτε, η ποικιλία Syrah είναι, μετά το Cabernet Sauvignon και το Merlot, η σημαντικότερη διεθνής ερυθρή ποικιλία της Ελλάδας – αν και πολλοί υποστηρίζουν ότι, από κλιματική άποψη, θα έπρεπε κανονικά να έχει την πρωτοκαθεδρία. Προσωπικά, βλέπω τα πράγματα κάπως διαφορετικά. Η Ελλάδα παράγει, κατά τη γνώμη μου, εξαιρετικό Cabernet Sauvignon (στα γερμανικά), Merlot με μοναδικό χαρακτήρα (κυρίως το Lacules Estate και τώρα ο νέος «Emperor» του Παπαργυρίου) και ορισμένα μπορντολέζικα χαρμάνια (στα γερμανικά) παγκόσμιας κλάσης. Το Syrah παίζει ρόλο σε μερικά σημαντικά χαρμάνια (π.χ. στο «S.M.X.» της Alpha Estate (στα γερμανικά)). Ωστόσο, η μονοποικιλιακή εκδοχή δεν με έχει ενθουσιάσει ακόμη πλήρως. Πού και πού, όμως, καλό είναι φυσικά να δοκιμάζει κανείς ξανά τις προκαταλήψεις του – και ακριβώς γι' αυτόν τον σκοπό διοργάνωσα για τα γενέθλιά μου πριν από μερικές εβδομάδες μια μεγάλη γευσιγνωσία, με ένα ευρύ φάσμα κρασιών Syrah από την Ελλάδα. Προτού όμως περάσουμε σε αυτά τα ερυθρά, ας συζητήσουμε πρώτα μερικά ροζέ κρασιά …

Ιδιαίτερα αξιοσύστατο είναι, για παράδειγμα, το Biblia Chora Rosé από το Κτήμα Βιβλία Χώρα (στα γερμανικά). Την τελευταία φορά που το είχα στο ποτήρι ήταν το 2021, στον τότε ολόφρεσκο ακόμη τρύγο 2021. Στη μύτη το κρασί έδειξε πολύ δροσιστικό. Το είχα ανοίξει παράλληλα με το Kanenas Rosé της Τσάνταλη, το οποίο από ορισμένες απόψεις είναι συγκρίσιμο, συνδυάζει όμως Syrah με Μαυρούδι. Η μονοποικιλιακή εκδοχή του Κτήματος Βιβλία Χώρα εμφανίστηκε χρωματικά ήδη λιγότερο εκχυλισμένη, κάτι που επιβεβαιώνεται και στη μύτη. Οι γλυκερές νότες φράουλας εξισορροπούνται από το πράσινο μήλο και δεν γίνονται ποτέ κιτς. Στον ουρανίσκο εμφανίζεται ευχάριστη οξύτητα με μια τονωτική πικράδα. Η επίγευση, για ένα τέτοιο εισαγωγικό κρασί, δεν είναι καθόλου μικρή, μόνο που το γευστικό εύρος συνολικά δεν είναι ιδιαίτερα ποικίλο. Σε κάθε περίπτωση, πάντως, ένα εξαιρετικό κρασί, που αξίζει 90 βαθμούς και χαρίζει πολλή απόλαυση το καλοκαίρι!

Αυτή την άνοιξη δοκιμάσαμε στη συνέχεια και μερικά άλλα ροζέ κρασιά από Syrah, τα οποία είχαν παραχθεί σε παρόμοια εποχή (2020 και 2021), τώρα όμως είχαν φυσικά ήδη ωριμάσει λίγο. Το Theotoky Rosé 2020 φτάνει μόλις στο 11,5% αλκοόλ. Το βιολογικό αυτό κρασί εμφανίζει ελαφρές πορτοκαλί ανταύγειες και στη μύτη είναι μάλλον συγκρατημένο. Πρόκειται για ένα ελαφρύ κρασί, στο οποίο στον ουρανίσκο το μήλο, το γκρέιπφρουτ και το πεπόνι σχηματίζουν ένα φρουτώδες μείγμα. Πολύ καλοί 86 βαθμοί.

Ήδη κάπως εξελιγμένο είναι επίσης το Artemis Syrah 2020 της Olympia Lang Estate. Το κρασί από την ΠΓΕ Ηλεία, παρά την εμφανή στο χρώμα οξείδωση, είναι αρωματικά αρκετά σύνθετο. Στη μύτη καλύπτεται όλο το φάσμα, από άνθη σαμπούκου και γκρόζελα, λάιμ και φράουλες, μέχρι σταφίδες. Το 14% αλκοόλ προσδίδει στο κρασί γερό σώμα. Λείπει ωστόσο λίγο η οξύτητα. Στον ουρανίσκο προστίθενται πυρηνόκαρπα όπως το νεκταρίνι και τροπικά φρούτα όπως το μάνγκο. Αλλά και εδώ, με το κόκκινο κεράσι και το μύρτιλο, εξασφαλίζεται και πάλι μεγάλη ποικιλία. Πολύ καλοί 89 βαθμοί.

Σαφώς πιο δροσερό από τα προηγούμενα κρασιά είναι το Lefki Poli Rosé 2021 του Οινοποιείου Μελίδου. Λάμπει ακόμη και χρωματικά, ενώ μάλιστα είναι και ελάχιστα πετιλάν. Στη μύτη δείχνει ένα πολύ ισορροπημένο προφίλ με ανανά και κόκκινο φραγκοστάφυλο και λίγο απόσταγμα κερασιού – και στον ουρανίσκο το αλκοόλ, 13%, είναι σαφώς αισθητό. Προστίθενται όμως και βότανα όπως η μέντα και η λεβάντα. Γευστικά έρχεται στη συνέχεια και μια ιδέα λουλουδάτες νότες και λίγα πυρηνόκαρπα. Ένα πολύ καλό κρασί με 88 βαθμούς.

Τώρα όμως ας περάσουμε στα ερυθρά. 14 διαφορετικά κρασιά, 13 από την Ελλάδα (ένα διεθνές κρασί σύγκρισης με καλή φήμη), ανάμεσά τους ένα γλυκό.

Το Mavros Vrachos 2019 του Οινοποιείου Μελίδου (ΠΓΕ Σέρρες) είναι μεν μάλλον ένα εισαγωγικό κρασί, μπορεί όμως άνετα να σταθεί. Το χρώμα είναι περισσότερο κοκκινωπό παρά βιολετί, τα τυπικά όμως αρώματα μύρτιλου στη γλώσσα σε κάνουν τελικά να αναγνωρίσεις γρήγορα την ποικιλία. Μάλλον ελαφρύς ταννικός σκελετός και χαμηλή οξύτητα. Σε αντάλλαγμα, όμως, ακόμη και στον τέταρτο χρόνο παραμένει αρκετά φρέσκο. 14,5% αλκοόλ, πολύ καλά ενσωματωμένο. Μπορεί κανείς να το πιει τώρα πολύ ευχάριστα. Πολύ καλοί 89 βαθμοί!

Επίσης από τη χρονιά 2019 ήταν το 101 Portes του Οινοποιείου Τοπλού (ΠΓΕ Λασίθι). Είναι μια ιδέα πιο έντονο. Στη μύτη η αρωματική είναι ελαφρώς στάβλου, ακόμη όμως πολύ διακριτική και σίγουρα στην ελκυστική περιοχή. Εδώ έχει κανείς μια γερή δόση μπαχαρικών στο ποτήρι, όπως φανερώνεται αμέσως με την πρώτη γουλιά – έτσι ώστε το μύρτιλο να εμφανίζεται μόλις στην επίγευση. Το ότι το αλκοόλ βρίσκεται μόλις στο 13% προκαλεί έκπληξη. Ένα κρασί ίσως όχι τέλεια ισορροπημένο, παρ' όλα αυτά όμως, χάρη στην πολυπλοκότητά του, πολύ ελκυστικό, που αξίζει επίσης πολύ καλούς 89 βαθμούς.

Ήδη στην εξαιρετική περιοχή βρίσκεται στη συνέχεια το Syrah 2014 του Κτήματος Γεροβασιλείου (ΠΓΕ Επανομή), καθώς εδώ απονείμαμε τελικά 90 βαθμούς. Σχεδόν ακριβώς σε αυτήν την περιοχή είχε βρεθεί και το 2019, το οποίο είχαμε δοκιμάσει πέρυσι, το 2022. Εκείνο είχε απαλά καπνιστά αρώματα και στην επίγευση ίχνη δαμάσκηνου και νότες αίματος. Οι τανίνες όμως ήταν τότε ακόμη πολύ αιχμηρές και στην πρώτη γουλιά διακρίνονταν ακόμη πολλές πράσινες νότες. Μαζί με το χαρακτηριστικό της ποικιλίας πιπέρι, αυτό ήταν κάπως υπερβολικό. Μόλις τις επόμενες ημέρες άνοιξε και αποκάλυψε νότες μόκα που μέχρι τότε παρέμεναν στο βάθος. Γι' αυτό προμηθευτήκαμε τώρα ξανά έναν παλαιότερο τρύγο. Φαίνεται ωστόσο πως την πρώτη φορά δοκιμάσαμε κάπως πολύ νωρίς (στον τρίτο χρόνο) και τώρα κάπως αργά (στον ένατο χρόνο). Κάποια στιγμή θα πρέπει να βάλουμε ξανά στο μικροσκόπιο έναν ενδιάμεσο τρύγο … Σε κάθε περίπτωση, ένα είναι απολύτως σαφές: αυτό το 2014 ήταν το κρασί με την ωραιότερη καπνιστή αρωματική (φρέσκια πίτσα από ξυλόφουρνο!) της γευσιγνωσίας, ακόμη κι αν λίγο νεότερο θα ήταν πιθανώς πιο δυνατό.

Και το Syrah 2017 της Alpha Estate (ΠΓΕ Φλώρινα) το είχαμε δοκιμάσει πέρυσι, το 2022, και μάλιστα στον ίδιο τρύγο. Τότε μας είχε φανεί ακόμη κάπως μαρμελαδένιο και τελικά όχι ανώτερο από το Axia 2017 (στα γερμανικά), παρότι εδώ οινοποιήθηκε αποκλειστικά η θέση των «Χελωνών» (μονοποικιλιακά, βέβαια). Υπερεκχυλισμένο δεν έμοιαζε πλέον τίποτα. Στην πρώτη γουλιά δροσίζει μάλλον μια καλή οξύτητα. Γευστικά διακρίνονται τώρα οι πρώτες τριτογενείς νότες. Όποιος αγαπά τα ερυθρά ακριβώς σε αυτό το στάδιο, έχει εδώ ένα υπέροχο κρασί. Απέναντι στα ελάχιστα μόνο νεότερα, σαφώς όμως πιο φρέσκα κρασιά, τα βρήκε ωστόσο κάπως δύσκολα. Παρ' όλα αυτά, το αποτέλεσμα ήταν εξαιρετικοί 91 βαθμοί.

Το Syrah Drisbay 2018 του Κτήματος Χατζημιχάλη (ΠΓΕ Κοιλάδα Αταλάντης) έδωσε στις επαναληπτικές δοκιμές μια στενή κόντρα στήθος με στήθος με το κρασί της Alpha Estate. Χαρακτηριστικά εδώ είναι ο πυριτόλιθος και το πιπέρι. Μάλλον ασυνήθιστη η αρωματική κερασιού. Επειδή όμως αυτή χαρίζει στο κρασί φρούτο ακόμη και μετά από ημέρες, το κρασί φτάνει τελικά σε εξαιρετικούς 91 βαθμούς.

Το ίσως πιο γνωστό ελληνικό οινοποιείο για το Syrah, η Avantis Estate (ΠΓΕ Εύβοια), μας είχε στείλει το εισαγωγικό κρασί («Classic») από τη χρονιά 2020. Πιο πρότυπο Syrah δεν γίνεται. Χρώμα βιολετί, βιολέτα στη μύτη, μύρτιλο και πιπέρι στον ουρανίσκο. Μαζί με μια αρκετά γερή δόση τανίνης. Όχι το πιο σύνθετο κρασί, αλλά ήδη ένα αρκετά ρωμαλέο κρασί, με ακόμη μάλλον μετριοπαθές 13,9% αλκοόλ. Ίσως μόνο για ορισμένους κάπως γλυκό στο τελείωμα, όπου σημαντικό ρόλο παίζει και το γαρίφαλο. Εξαιρετικοί 91 βαθμοί.

Το Emphasis Syrah του Κτήματος Παυλίδη (ΠΓΕ Δράμα) είναι στιλιστικά αρκετά παρόμοιο με το Syrah Classic της Avantis Estate, αλλά έναν χρόνο παλαιότερο, δηλαδή από τον τρύγο 2019, κάτι που του κάνει καλό. Το κρασί είναι πυκνότερο και έχει σαφώς μεγαλύτερη ώθηση. Το κρασί μπορεί κάλλιστα να παλαιώσει ακόμη μερικά χρόνια, μπορεί όμως εξίσου καλά να απολαυστεί και ήδη τώρα. Πειστικό σε όλη τη γραμμή. Γι' αυτό: εξαιρετικοί 91 βαθμοί.

Σε αυτό το σημείο της κατάταξης εντάσσεται τώρα και το μοναδικό επιδόρπιο κρασί της βραδιάς, το Princess 2016 της ήδη αναφερθείσας Avantis Estate (ΠΓΕ Εύβοια). Δεν διαθέτει βεβαίως την πυκνότητα της τόσο χαρακτηριστικής για την Ελλάδα Μαυροδάφνης. Ακόμη λιγότερο διαθέτει την πολυπλοκότητα που προσφέρουν ενίοτε τα ελληνικά γλυκά κρασιά από λευκές ποικιλίες. Είναι όμως υπέροχα ισορροπημένο και φρέσκο – και ο ιδανικός συνοδός για μια μους σοκολάτας.

Προτού περάσουμε στα κρασιά της ήδη «σπουδαίας» περιοχής (δηλαδή από τους 93 βαθμούς και πάνω), πρέπει τώρα να παρεμβάλω ένα κρασί που δυστυχώς μπόρεσα να δοκιμάσω μόλις πρόσφατα, το Avus 2016 της Nadir Winery. Στη μύτη το φρούτο είναι απόλυτα συγκεντρωμένο στο βατόμουρο, χωρίς όμως το σύνολο να ξεφεύγει προς το υπερώριμο ή το μαρμελαδένιο. Προστίθενται υπέροχες νότες μπέικον. Παίρνοντας μια γουλιά, έχεις την αίσθηση ότι πιπιλίζεις καπνιστά αλατισμένα αμύγδαλα. Η τανίνη είναι λεπτή, η οξύτητα στηρίζει καλά το κρασί, το 15% αλκοόλ είναι αισθητό, αλλά καλά ενσωματωμένο. Η πρώτη επίγευση είναι κάπως συγκρατημένη, στη συνέχεια όμως, σε μια δεύτερη επίγευση, έρχεται πάλι μια γερή δόση δαμάσκηνου και μια υπέροχη νύξη άρκευθου. Το κρασί είναι ήδη τώρα μια απόλαυση, το εμποδίζει ωστόσο ακόμη λίγο από το να ανέλθει σε ανώτερες σφαίρες το γεγονός ότι οι επιμέρους αρωματικές φάσεις εμφανίζονται η μία μετά την άλλη, με αποτέλεσμα η εντύπωση της πολυπλοκότητας να είναι κάπως μικρότερη απ' όσο θα είναι πιθανώς εφικτό για το κρασί σε έναν ή δύο χρόνια. Τριτογενή αρώματα δεν διακρίνονται ακόμη. Υπάρχουν περιθώρια για περισσότερα! Λοιπόν: εξαιρετικοί 92+ βαθμοί. Ένα κρασί που πραγματικά ξεχωρίζει από τη σειρά των κρασιών που συμμετείχαν στη γευσιγνωσία, στην οποία τώρα επιστρέφουμε …

Αρχικά είχαμε προβλέψει το Syrah 2018 της Boekenhoutskloof (Swartland, Νότια Αφρική) ως κρασί αναφοράς για την απόλυτη κορυφή. Από το Decanter και τον Tim Atkin έχει χριστεί με 97 βαθμούς. Η μύτη είναι πράγματι πολύ έντονη, σχεδόν αρωματισμένη. Ιδιαίτερα το κόκκινο φραγκοστάφυλο τραβά εδώ την προσοχή. Ένα εκλεπτυσμένο κρασί με μακρά επίγευση. Ήδη όμως και οι σπουδαίοι 93 βαθμοί αρκούν απολύτως για να αποδοθεί δικαιοσύνη στο κρασί.

Το premium Syrah της Avantis Estate, το Collection 2019, δεν υστερεί σε καμία περίπτωση σε ποιότητα έναντι του πιο γνωστού κρασιού από τη Νότια Αφρική. Η φρουτένια βόμβα σχεδόν σε καταβάλλει στην πρώτη γουλιά, στη συνέχεια όμως υποχωρεί αρμονικά. Για ορισμένους ίσως εδώ, στο τελείωμα, να παίζει και πάλι λίγο υπερβολικά η γλύκα. Έπειτα όμως η αρωματική, εδώ σφραγισμένη και από βατόμουρο, έρχεται ξανά στο προσκήνιο. Ένα υπέροχο κρασί, που αξίζει επίσης 93 βαθμούς.

Το Le Roi des Montagnes Syrah 2020 του Οινοποιείου Παπαργυρίου είναι ένα πραγματικά ρωμαλέο κρασί. Τανίνη, αλκοόλ (15%), γλύκα, πυκνά αρώματα … Έχει κανείς αρκετά πράγματα να μασήσει. Χάρη στην καλή οξύτητα, το κρασί δεν είναι ωστόσο συντριπτικό. Παρ' όλα αυτά, μάλλον κάτι για τους λάτρεις των γλυκών γεύσεων παρά για ένα χαλαρωτικό ποτηράκι στο τέλος της ημέρας. Σε αυτό το στιλ, χωρίς αντίστοιχο στην Ελλάδα. Ωστόσο, έτσι όπως είναι, το κρασί είναι ακόμη σαφώς πολύ νέο. Σπουδαίοι 93+ βαθμοί. Όποιος δεν έχει αντίρρηση στο υψηλό αλκοόλ, το προτιμά όμως κάπως πιο διακριτικό, θα βρει πιθανώς κάτι πιο ταιριαστό στο Avus της Nadir Winery.

Το Syrah 2019 του Lacules Estate από την Πελοπόννησο έρχεται στο ποτήρι σαφώς πιο λεπτόρρευστο και δεν είναι τόσο απαιτητικό. Η πολυπλοκότητα ωστόσο δεν υποφέρει σε καμία περίπτωση από αυτό. Ένα υπέροχα πυκνό κρασί. Ο René Gabriel είχε δώσει στον τρύγο 2017 18 βαθμούς. Εμείς δίνουμε ανάλογους σπουδαίους 94 βαθμούς.

Στο Nostos του Οινοποιείου Μανουσάκη (ΠΓΕ Χανιά) επιτρεπόταν φυσικά να τρέφει κανείς ορισμένες ελπίδες, αφού ήδη για τον τρύγο 2014 ο Γιάννης Καρακάσης είχε πει πως αποτελεί υποψήφιο για το καλύτερο Syrah της χώρας. Και πράγματι έπεισε στη μύτη αμέσως με ένα υπέροχα ελκυστικό μείγμα μπαχαρικών, όπως σε αυτή τη γευσιγνωσία μπορούσε να προσφέρει το πολύ μόνο το Le Roy des Montagnes του Οινοποιείου Παπαργυρίου. Με τη διαφορά ότι το κρασί φτάνει στον ουρανίσκο πολύ πιο λεπτεπίλεπτο. Και επιτέλους υπήρχε και μια ορεκτική δόση μπέικον. (Όπως είπαμε, το Avus 2016 της Nadir Winery δυστυχώς δεν ήταν τότε παρόν!) Καλύτερα, πράγματι, δεν γίνεται. Φαινομενώδεις 96 βαθμοί. Προσοχή όμως: το κρασί κατέρρευσε αρκετά γρήγορα τις επόμενες ημέρες. Τον τρύγο 2017, επομένως, καλύτερα να μην τον αφήσει κανείς να παλαιώσει πάρα πολύ ακόμη.

Ακούγεται σαν ένα βαρύγδουπο φινάλε αυτού του άρθρου. Μισό όμως, ένα ακόμη μένει. Το Lacules Estate μας είχε στείλει, δίπλα στο 2019, και το 2018. Θεέ μου, τι διαφορά κι αυτή! Καπνός, βανίλια, βελούδινη απαλότητα, φρούτο, όλα υπέροχα ισορροπημένα. Μείναμε άφωνοι. Αυτό βρίσκεται αναμφίβολα επίσης στη φαινομενώδη περιοχή, οριακά πριν από το Nostos. Και επειδή εκείνο, μετά από μερικές ημέρες, κατέρρευσε αισθητά, ενώ το κρασί του Lacules Estate στεκόταν ακόμη ακλόνητο σαν την πρώτη στιγμή, δίνουμε έναν ακόμη έξτρα βαθμό – και μαζί φαινομενώδεις 98+ βαθμούς! Ναι, τολμούμε ακόμη και το συν, γιατί σε αντίθεση με ορισμένα άλλα κρασιά της γευσιγνωσίας, που μάλλον φαίνεται να υποδεικνύουν μικρότερη ικανότητα παλαίωσης του ελληνικού Syrah – με εξαίρεση το ακόμη πολύ νεαρό Le Roi des Montagnes Syrah 2020 του Παπαργυρίου, που διαθέτει αρκετή ουσία ώστε να αντέξει μερικά χρόνια· και δίπλα στο Avus 2016 της Nadir Winery, το οποίο δυστυχώς τότε δεν ήταν παρόν, έχει όμως ήδη αποδείξει την ικανότητα παλαίωσής του – αυτό το κρασί είναι πραγματικά φτιαγμένο για το κελάρι. Πράγματι, ποτέ ξανά δεν έχει πέσει στα χέρια μου ένα τόσο ακατάστρεπτο ελληνικό κρασί. Μετά βίας τολμώ να το πω, αλλά το (πολύ χοντρότοιχο και αδιαφανές στο φως) μπουκάλι πέρασε το τεστ της βεράντας με άριστα. Παρά τις ανοιξιάτικες θερμοκρασίες και την άμεση ηλιακή ακτινοβολία, το κρασί ήταν ακόμη και μετά από έναν ολόκληρο μήνα (!) πόσιμο, ναι (και το να το παραδεχτώ αυτό μου είναι τώρα ακόμη πιο δύσκολο), ακόμη και με απόλαυση. Απίστευτο.