Τα καλύτερα ελληνικά Merlot για τις γκρίζες μέρες του φθινοπώρου

Η γκρίζα ομίχλη του φθινοπώρου έχει πλέον αντικαταστήσει μάλλον οριστικά τον ήλιο του όψιμου καλοκαιριού. Ας γίνει λοιπόν αυτό σήμερα αφορμή να στραφούμε σε ερυθρά κρασιά από την Ελλάδα που ζεσταίνουν. Ο λόγος θα γίνει για ορισμένα Merlot που δοκιμάσαμε το τελευταίο διάστημα. (Βλ. σχετικά και το περσινό άρθρο (στα γερμανικά).) Αν και — ας το αποκαλύψουμε ήδη από τώρα — δεν πρόκειται καθόλου πάντα για βόμβες αλκοόλ που βάζουν φωτιά στο στήθος… Η Ελλάδα έχει όντως να επιδείξει ποικιλία σε αυτό το πεδίο.

ΡΟΕΣ 2020 / Ombre 2022 από το Κτήμα Οινοτρόπαι

Προτού περάσουμε στα ερυθρά, ας σταθούμε για λίγο σε δύο ροζέ: στο Merlot του Κτήματος Οινοτρόπαι, που στη χρονιά 2020 λεγόταν ακόμη ΡΟΕΣ και του οποίου τη σοδειά του 2022 είχα φέτος στο ποτήρι στις διακοπές, πλέον με το όνομα Ombre. Η εντύπωση είναι πολύ σταθερή. Ροζέ που κλίνει προς το πικάντικο και το βοτανικό, με γερή δόση οξύτητας και τανίνης. Χρειάζεται συνοδεία φαγητού. Σαφώς απαιτητικό. 90 βαθμοί.

Liberté Day Nine από το Jima Winery 2021

Η σοδειά του 2021 (με το όνομα Liberté – Day Nine) από το Jima Winery παρουσιάζει πολύ σύνθετη μύτη — μεταξύ άλλων ζαχαρωμένη φλούδα εσπεριδοειδών. Στο στόμα γίνεται αισθητή η παραμονή στις οινολάσπες. Η επίγευση είναι μακρά, αν και όχι υπερβολικά μακρά. Η υφή πάντως είναι εξαίσια. Το αλκοόλ 14% είναι άψογα ενσωματωμένο. Και αυτό μάλλον κρασί για το τραπέζι. 92 βαθμοί.

Τώρα όμως στα ερυθρά, από το βασικό κρασί έως κρασιά παγκόσμιας κλάσης.

Merlot 2021 από το Οινοποιείο Διόνυσος

Το Merlot 2021 από το Οινοποιείο Διόνυσος είναι κρασί για άμεση απόλαυση. Με λίγα χρήματα (περ. 6 €) εξασφαλίζει κανείς εδώ ένα κρασί που πίνεται θαυμάσια με το φαγητό. Η μύτη είναι γεμάτη κόκκινα φρούτα, ενώ η οξύτητα αντισταθμίζει πολύ καλά την αρκετά αισθητή υπολειμματική γλυκύτητα (με μόλις 12,5% αλκοόλ). Η επίγευση είναι μάλιστα μέτριας διάρκειας και ευχάριστα πικάντικη, αν και φυσικά όχι εξαιρετικά σύνθετη. Είναι κρασί για να το πιει κανείς αμέσως — που όμως δεν το βάζει κάτω ούτε όταν το πίνει κανείς επί αρκετές ημέρες με το βραδινό. 86 βαθμοί. Από τα πιο αξιόλογα κρασιά της γκάμας του οινοποιείου.

Κυριακή! 2019 από το Κτήμα Καλόγρη

Ημίξηρο Merlot την Κυριακή; Σε αυτό μας προσκαλεί το Κυριακή! 2019 από το Κτήμα Καλόγρη. Το όνομα μαρτυρά μάλλον την εργατικότητα των πρωτοπόρων της βιολογικής καλλιέργειας, που παλαιότερα δεν επέτρεπαν στον εαυτό τους ούτε ανάσα. Εγώ πάντως μπορώ κάλλιστα να φανταστώ αυτό το κρασί και εντελώς τεμπέλικα, νωρίς το απόγευμα της Παρασκευής. Με μόλις 13% αλκοόλ, δεν είναι βαρύ πυροβολικό. Και μολονότι δεν είμαι λάτρης των ημίξηρων κρασιών και τα συνδέω με κάποιες φρικτές νεανικές αναμνήσεις, το κρασί μού χαρίζει πραγματική ευχαρίστηση. Η αλήθεια είναι πως πρόκειται για το ιδανικό κρασί για την «Brotzeit», το «Vesper» — ή όπως αλλιώς κι αν λένε το κολατσιό στα μέρη σας. Η γλυκύτητα δένει εξαιρετικά με πικάντικο αλλαντικό και τυρί με χαρακτήρα. Και στην επίγευση προστίθεται τελικά και γερή δόση βατόμουρου και μύρτιλου, ώστε το σύνολο να αφήνει πραγματικά στρογγυλή εντύπωση. Πολύ καλοί 89 βαθμοί.

Merlot 2019 από το Κτήμα Μενεξές

Ακολουθούν δύο Merlot από το νησί της Κρήτης — επίσης από τη χρονιά 2019. Την αρχή κάνει το Menexes Merlot 2019 από το Κτήμα Μενεξές. Οι 12 μήνες παλαίωσης σε γαλλική δρυ γίνονται σε αυτό το αφιλτράριστο κρασί έντονα αισθητοί ως βανίλια, από την πρώτη μυρωδιά μέχρι και την τελευταία γευστική ανάμνηση. Το φρούτο περνά έτσι κάπως σε δεύτερο πλάνο, ιδίως αφού η ελαφρώς αμμώδης τανίνη δίνει ήδη αρκετή δουλειά στον ουρανίσκο. Το αλκοόλ 14,5% και η βανίλια ενώνονται σε μια πολύ γλυκιά εντύπωση. Στο συνολικό πακέτο, ωστόσο, το αποτέλεσμα είναι πολύ ελκυστικό και με μεγάλη εσωτερική συνοχή. Παρ' όλη αυτή την αρμονία, βαρεμάρα πάντως δεν πέφτει στο τραπέζι. Αν η περαιτέρω ωρίμανση θα αναδείξει εδώ ακόμη μεγαλύτερη πολυπλοκότητα, μένει να φανεί. Το τεστ ψυγείου επί αρκετές ημέρες συνηγορεί μάλλον υπέρ του να απολαύσει κανείς αυτό το ωραίο κρασί τώρα ή το αργότερο έως το 2025. Ασφαλώς δεν είναι το πιο σύνθετο Merlot της Ελλάδας — είναι όμως κρασί με πολύ χαρακτηριστικό προφίλ, που ταιριάζει γάντι σε πολλές περιστάσεις. Εξαιρετικοί 92 βαθμοί, με τιμή περ. 15 € απολύτως εύλογη.

Materia Merlot 2019 από το Οινοποιείο Αγγελάκη

Ακόμη ένα σαφές σκαλί ψηλότερα ανεβαίνει το Materia Merlot 2019 από το Οινοποιείο Αγγελάκη. Μόλις έξι μήνες ωρίμανσης σε γαλλική δρυ (και επιπλέον μερική παλαίωση σε πιθάρια) οδηγούν εδώ σε εξαιρετικά απαιτητική μύτη. Το ξύλο προβάλλει ως ευρύ φάσμα μπαχαρικών, χωρίς ωστόσο κάποιο επιμέρους στοιχείο να ξεχωρίζει δυσάρεστα. Προστίθενται αιματώδεις νότες, που κεντρίζουν το ενδιαφέρον για το πώς άραγε θα παρουσιαστεί το κρασί στο στόμα. Εκεί, μπροστά σε τόσο υψηλές προσδοκίες, την πρώτη στιγμή λείπει λίγο το φρούτο. Με τον χρόνο όμως η τέλεια ταιριασμένη οξύτητα, στα ευχάριστα μόλις 13% αλκοόλ, περνά στο προσκήνιο και στηρίζει το κρασί σε πολύ, πολύ μακρά επίγευση. Επιπλέον, με λίγη ακόμη ωρίμανση μπορεί κανείς να περιμένει από αυτό το κρασί ακόμη περισσότερα. Άρα 94+ βαθμοί!

Etos 2006 και Plagios 2012, 2013 και 2014 από το Κτήμα Βιβλία Χώρα

###

Ώς εδώ κινηθήκαμε κατά αύξουσα σειρά βαθμολογίας. Αυτή τη λογική πρέπει τώρα να τη σπάσουμε λίγο, γιατί χρωστάμε ακόμη ορισμένες εντυπώσεις από το φθινόπωρο του 2022. Τότε είχαμε παράλληλα στο ποτήρι, από το Κτήμα Βιβλία Χώρα, το μονοποικιλιακό Etos Merlot 2006 και το ερυθρό Plagios 2012, 2013 και 2014 — με τον παλαιότερο Plagios να περιέχει ακόμη 15% Αγιωργίτικο. Αυτή η κάθετη γευσιγνωσία άξιζε να συζητηθεί ως σύνολο. Και κινούμαστε εδώ, ας το αποκαλύψουμε ήδη, μεταξύ 93-96 βαθμών. Η γενική κατεύθυνση, λοιπόν, είναι η σωστή. Στα υπόλοιπα κρασιά της φωτογραφίας θα έρθουμε αμέσως μετά...

Λίγο υπόβαθρο για το πώς φτάσαμε να προμηθευτούμε και να δοκιμάσουμε ακριβώς αυτές τις χρονιές: Η χρονιά 2013 βρισκόταν στα μάτια μας το 2021 (στα γερμανικά) στους 95 βαθμούς. Στις αρχές του 2022 (στα γερμανικά) είχαμε κατόπιν παράλληλα στο ποτήρι τις χρονιές 2012 και 2014. Η παλαιότερη από τις δύο βρισκόταν στους 93 βαθμούς, η νεότερη στους 94 βαθμούς. Ωστόσο, με το χρονικό κενό ήταν δύσκολο να εκτιμηθεί το εκάστοτε δυναμικό παλαίωσης σε σύγκριση με τη χρονιά 2013. Όπως είχε ήδη σημειωθεί σε εκείνο το άρθρο, θέλαμε οπωσδήποτε να έχουμε κάποτε και τις τρεις χρονιές στο ποτήρι την ίδια ημέρα, για να σχηματίσουμε πληρέστερη εικόνα.

Και πράγματι, στην κοινή γευσιγνωσία πριν από έναν χρόνο φάνηκε: η χρονιά 2013 αφήνει όντως την καλύτερη εντύπωση και εξακολουθεί να αξίζει 95 βαθμούς. Η χρονιά 2012 δείχνει σαφώς εντονότερα σημάδια γήρανσης, δεν έχει όμως υποχωρήσει σε σχέση με την περσινή δοκιμή, κάτι που τότε το θεωρούσαμε απολύτως πιθανό. Ίσως τελικά καταφέρει να κρατήσει τους 93 βαθμούς για μερικά χρόνια ακόμη. Επιβεβαιώσαμε και τη βαθμολογία του 2014 — μόνο που τώρα φάνηκε ότι διαθέτει καλύτερο δυναμικό παλαίωσης από το 2013: γίνεται επομένως μια ελαφρά αναβάθμιση σε 94+ βαθμούς και εκτιμούμε ότι το 2025 θα βρίσκεται στους 95-96 βαθμούς.

Θα μπορούσε μάλιστα αυτή η χρονιά του ερυθρού Plagios να φτάσει σε μεγαλύτερη ηλικία από το Etos 2006. Αυτό το υπέροχο κρασί, που είχε σαφώς την καλύτερη οξύτητα σε όλη αυτή τη σειρά κρασιών, βρίσκεται αυτή τη στιγμή στους 96 βαθμούς, μάλλον όμως έχει πλέον φτάσει στο απόγειό του. Από τον Plagios 2014, αντιθέτως, περιμένουμε κάλλιστα να συμπληρώσει δύο ή και τρεις ολόκληρες δεκαετίες προτού ξεκινήσει πάλι το ταξίδι της καθόδου. Δυστυχώς αυτή ήταν η τελευταία μου φιάλη Etos 2006, οπότε δεν θα μπορέσω να παρακολουθήσω περαιτέρω την πορεία αυτού του κρασιού. Από το Etos 2008 — μονοποικιλιακό Cabernet Sauvignon — έχω ευτυχώς ακόμη μία φιάλη. Αυτό το κρασί, τόσο μόνο ας αποκαλύψουμε εδώ εν συντομία για την άλλη ποικιλία, δεν πρόκειται να μείνει από δυνάμεις σύντομα. Αλλά σε αυτό θα έρθουμε σε άλλο άρθρο...

Lacules Estate Merlot 2019 και 2018

Γιατί τώρα επιστρέφουμε πρώτα για λίγο στην Πελοπόννησο, στο Lacules Estate. Το Syrah 2019 μας ενθουσίασε (94 βαθμοί) και το Syrah 2018 μας άφησε κυριολεκτικά άναυδους (98+), όπως μπορείτε να διαβάσετε εδώ (στα γερμανικά). Τώρα, λοιπόν, το Merlot των ίδιων χρονιών. Δυστυχώς δεν είχαμε στο ποτήρι τη σοδειά του 2017. Εκείνη πήρε από τον René Gabriel 19 βαθμούς (!). Ίσως να το προλάβουμε ακόμη κάποια στιγμή…

Εδώ επιβάλλεται μια σύντομη παρένθεση, καθώς, σε σύγκριση με αυτές τις υψηλές βαθμολογίες — σπάνιες μεν για ελληνικά κρασιά, στις περιπτώσεις αυτές όμως απολύτως δικαιολογημένες — αναδεικνύεται ένα πρόβλημα που αντιμετωπίζει το ελληνικό κρασί στη Γερμανία, συγκεκριμένα απέναντι σε ορισμένες αρκετά επιδραστικές κριτικές οίνου. Στο wein.plus όλα αυτά τα μονοποικιλιακά κρασιά από Merlot και Syrah του Lacules Estate που μόλις αναφέραμε παίρνουν μόνο 87 έως 88 βαθμούς. Πρόκειται για βαθμολογίες που για μένα δεν βγάζουν κανένα απολύτως νόημα. Πόσο μάλλον όταν η δεύτερη ετικέτα του κτήματος, το «The Chord» 2019, βρίσκεται μόλις έναν βαθμό χαμηλότερα. Δεν είναι, βεβαίως, καθόλου κακό κι εκείνο. Πώς όμως μπορεί κανείς να μη βλέπει κανένα μεγάλο ποιοτικό άλμα ανάμεσα σε αυτή τη δεύτερη ετικέτα και στα μονοποικιλιακά, μου είναι ακατανόητο. Άλλοι κριτικοί οίνου του διεθνούς χώρου βρίσκονται σαφώς πιο κοντά σε όσα αντιλαμβανόμαστε κι εμείς, ιδίως όταν πρόκειται για Merlot και Cabernet Sauvignon (στα γερμανικά) (ή για χαρμάνια (στα γερμανικά) από αυτά). Ένα παράδειγμα είναι αυτό το αξιόλογο άρθρο του Peter Moser για ελληνικά κρασιά από μπορντολέζικες ποικιλίες. Όταν κανείς δεν δίνει σχεδόν ποτέ σε ελληνικά κρασιά πάνω από 90 βαθμούς, κάτι δεν πάει καλά. Στα ερυθρά, για παράδειγμα, ο Marcus Hofschuster στο εν λόγω άρθρο του 2021 θεωρεί μόνο δύο προϊόντα από την Ελλάδα (Lacules Estate Syrah 2015 και 2016) μόλις και μετά βίας «εξαιρετικά» (δηλαδή στους 90 βαθμούς). Η Jancis Robinson, λόγου χάρη, βρίσκεται τακτικά σαφώς ψηλότερα… Αυτή την απόκλιση δεν μπορεί κανείς να τη χρεώσει στην έλλειψη εξοικείωσης με τις ελάχιστα γνωστές αυτόχθονες ποικιλίες. Ασφαλώς, ο ήλιος μέσα στο ποτήρι είναι και θέμα γούστου, δεν θα έπρεπε όμως να οδηγεί σε τέτοιες αποκλίσεις. Όπως και να έχει. Ένα είναι σαφές: όταν αυτή η τόσο σημαντική στη Γερμανία πλατφόρμα μοιράζει τόσο συγκρατημένες βαθμολογίες, αυτό δεν είναι φυσικά ό,τι καλύτερο για τη φήμη των ελληνικών κρασιών…

Αλλά αρκετά με αυτά. Πίσω στο Merlot του Lacules Estate. Τουλάχιστον ο René Gabriel τού αποδίδει κορυφαία ποιότητα. Αναλόγως μεγάλη ήταν φυσικά και η δική μας αγωνία για το πώς θα παρουσιαζόταν στην τυφλή γευσιγνωσία των κρασιών που εικονίζονται παραπάνω. (Πλην του διοργανωτή, κανείς δεν γνώριζε ποια κρασιά ή ποιες χρονιές παρουσιάζονταν.) Και πράγματι, τόσο η χρονιά 2019 όσο και η χρονιά 2018 του Merlot από το Lacules Estate εντυπωσιάζουν με τη συμπύκνωσή τους ήδη από το σερβίρισμα. Αρωματικά, ωστόσο, είναι εκπληκτικά διαφορετικές.

Η μύτη του 2019 θυμίζει σχεδόν παρφούμ. Το φάσμα των αρωμάτων τοποθετείται μάλλον στα ανθικά, με ρόλο πάντως και για τα σκούρα μούρα. Στο στόμα το κρασί ήταν στις αρχές της χρονιάς ακόμη αρκετά στυφό — και μάλιστα από την πρώτη γουλιά. Η αρωματική εικόνα όμως ήταν ήδη πλήρως παρούσα, με κυρίαρχα το μαύρο φραγκοστάφυλο και τη βανίλια. Στο τραπέζι βρισκόταν και το Château Bellevue 2019. Οι 97-98 βαθμοί που δίνει ο Lobenberg είναι σίγουρα (ακόμη και αν αφαιρέσει κανείς την επιείκεια του εμπόρου) κάπως τραβηγμένοι προς τα πάνω. Πρόκειται όμως ασφαλώς για κρασί αναφοράς με κάποιες αξιώσεις. Τουλάχιστον 93 βαθμούς μπορεί άνετα να του δώσει κανείς. Και αφού και αυτό το GCC από το Saint-Émilion είναι μονοποικιλιακό και βρίσκεται επίσης στους 14,5%, επιτρέπεται κάλλιστα να κάνει κανείς συνδέσεις. Παραλληλισμοί, ωστόσο, δεν προκύπτουν. Γιατί δεν χωρά αμφιβολία ότι ο Γάλλος — παρά το πλούσιο κόκκινο φρούτο και την ευχάριστη βανίλια — βγαίνει εδώ χαμένος. Νερουλό κρασάκι συγκριτικά, υπερβολικά ακίνδυνο, μάλλον καλό κρασί της παρέας. Στο Lacules Estate, με την πυκνότητά του, μπορεί κανείς αντιθέτως να πιστώσει πολύ μεγαλύτερη ικανότητα παλαίωσης. Ελλείψει μακρόχρονης εμπειρίας, οφείλει βέβαια κανείς να είναι προσεκτικός με συγκεκριμένες προβλέψεις. Έως το 2035 όμως θα συνεχίσει αναμφίβολα να εξελίσσεται. Και δεν υπάρχει λόγος να μη διατηρηθεί σε αυτό το επίπεδο και έως το 2050. Άρα: 94+ βαθμοί. Μένει να δούμε με αγωνία πόσο μακριά θα φτάσει αυτό το ταξίδι…

Η σοδειά του 2018 είναι πιο φρουτώδης στη μύτη. Ο ζαχαρωμένος ανανάς κάνει εδώ εξωτική εμφάνιση. Στο στόμα σαρκώδης. Τα κόκκινα μούρα παίζουν εδώ μεγαλύτερο ρόλο. Το ανθικό στοιχείο έρχεται μόλις στην πρώτη επίγευση. Ακολουθεί μεγάλη δόση μπαχαρικών — ενδεικτικό του ότι αυτή η χρονιά έχει πιο καπνιστό προφίλ. Ναι, οι σημειώσεις αυτές είναι μάλλον φτωχές — αλλά ήμασταν πολύ απορροφημένοι στην απόλαυση. 96 βαθμοί. Θα γίνει ακόμη καλύτερη ή απλώς διαφορετική; Θα δείξει… Όποιος πάντως έχει μερικές φιάλες από αυτό το κρασί στο κελάρι του, μπορεί σίγουρα να θεωρεί τον εαυτό του τυχερό.

The Emperor 2021 από το Κτήμα Παπαργυρίου

Μπορεί να ξεπεραστεί αυτό; Ναι και όχι. Το καλύτερο ελληνικό Merlot για κατανάλωση τώρα είναι το Lacules Estate 2018. Ωστόσο, πριν από μερικούς μήνες κυκλοφόρησε στην αγορά και η νέα ναυαρχίδα του Κτήματος Παπαργυρίου, το αληθινά βασιλικό The Emperor 2021. Στο Merlot προστίθεται και 5% Cabernet Franc. Αποδόσεις μόλις 35 hl/ha και παραγωγή λίγο μόνο πάνω από 2000 φιάλες σε αυτή την πρώτη χρονιά υπογραμμίζουν τις υψηλές φιλοδοξίες. Ως προς την τιμή, το κρασί, με περ. 65€ στη Γερμανία, βρίσκεται στο ίδιο επίπεδο με το Etos και πάνω από τα κρασιά του Lacules Estate. Έχει τη στόφα του «icon wine»;

Ένα είναι βέβαιο: όποιος ενδιαφέρεται για Merlot με υψηλό δυναμικό παλαίωσης, πρέπει να το εξασφαλίσει. Γιατί πιο πυκνό ερυθρό κρασί δύσκολα φτιάχνεται — αλλιώς θα έπρεπε να το τρώει κανείς με το κουτάλι από το ποτήρι. Ωστόσο: ενώ ορισμένα κρασιά του Κτήματος Παπαργυρίου διχάζουν με το υψηλό ξηρό εκχύλισμα και τη γλυκύτητά τους (όπως το Le Roi des Montagnes Syrah (στα γερμανικά)), αυτό το κρασί έπεισε ανεξαιρέτως όλους όσοι πρόλαβαν μια γουλιά από την πρώτη φιάλη του κιβωτίου. Βρίσκεται μεν και αυτό στους 15%, φέρνει όμως και αρκετή οξύτητα, ώστε να μην κουράζει, να μη γίνεται ποτέ λιγωτική, πόσιμη μαρμελάδα. Βεβαίως, προς το παρόν το βατόμουρο και η βανίλια βρίσκονται ακόμη πολύ μπροστά. Τα τριτογενή αρώματα θα ολοκληρώσουν εδώ ακόμη την εικόνα. Το ξύλινο πλαίσιο επιτρέπεται εδώ να προβάλει αργότερα με κάτι παραπάνω από δέρμα και κουτί πούρων, όταν τα αρώματα των μούρων, που για την ώρα καθορίζουν ακόμη αρκετά έντονα αυτή την εικόνα, αρχίσουν σιγά σιγά να ξεθωριάζουν. Πρόκειται πράγματι για κρασί που πρέπει να ωριμάσει. Οι 18 μήνες σε δρύινο βαρέλι δείχνουν ότι και ο Παπαργυρίου σχεδιάζει μακροπρόθεσμα. Προς το παρόν το κρασί βρίσκεται στους 95+ βαθμοί. Έως το 2025 πρέπει πάντως να κάνει κανείς υπομονή. Οπωσδήποτε καλό είναι να έχει κρατήσει κανείς μερικές φιάλες, όταν το επόμενο φθινόπωρο μπορέσει κανείς να προμηθευτεί προς σύγκριση τη χρονιά 2021 από το Pomerol. Παρεμπιπτόντως: και για τον Emperor δεν θα το έβρισκα κακό να έβγαινε στην αγορά ακόμη αργότερα. (Και η ετικέτα, κατά τη γνώμη μου, θα μπορούσε να είναι λίγο πιο ποιοτική, ώστε να δένει το συνολικό πακέτο. Αρκετά όμως με την γκρίνια.) Ήδη και μόνο λόγω της κλιματικής αλλαγής αξίζει ιδιαίτερα αυτή η λοξή ματιά από τη Γαλλία προς τον Νότο της Ευρώπης, καθώς δείχνει προς τα πού πηγαίνει το ταξίδι και σε βορειότερες περιοχές. Δεν βλέπω κανέναν λόγο να μην αντέξει αυτό το κρασί έως το 2050. Στο ενδιάμεσο θα φτάσει άνετα τους 97-98 βαθμούς. Με αυτή την αισιοδοξία κλείνουμε και το άρθρο με αυτό το κρασί ως αποκορύφωμα, μολονότι, όπως είπαμε, ήδη το Lacules Estate 2018 είναι παγκόσμιας κλάσης (και σε ορισμένους ίσως αρέσει και περισσότερο). Στη Γερμανία διατίθεται το «The Emperor» για 65 €. Αξίζει να το προμηθευτεί κανείς, αφού πολύ σύντομα θα αποτελεί στην Ελλάδα περιζήτητο συλλεκτικό κομμάτι.