Κτήμα Γεροβασιλείου

Το να ξεκινήσουμε τη σειρά μας για τα ελληνικά οινοποιεία με το «Κτήμα Γεροβασιλείου» έχει νόημα από πολλές απόψεις. Πρόκειται αναμφίβολα για έναν από τους πιο αναγνωρισμένους παραγωγούς ελληνικού κρασιού, και θα μπορούσε κανείς ακόμη και να πει ότι η σύγχρονη ελληνική αμπελουργία, που πλέον κάνει αίσθηση και διεθνώς, δεν θα υπήρχε χωρίς τη συμβολή του Ευάγγελου Γεροβασιλείου, γεννημένου το 1951. Δεν είναι λοιπόν τυχαίο ότι το ήδη παρουσιασμένο εδώ τηλεοπτικό ρεπορτάζ (στα γερμανικά) για τα ελληνικά κρασιά ξεκινά με τη δική του συμβολή.

Ο Γεροβασιλείου κατάγεται από το μικρό χωριό Επανομή, στην περιοχή της Θεσσαλονίκης, όπου η οικογένειά του διατηρούσε μια μικρή αγροτική εκμετάλλευση. Μετά τις σπουδές στη Θεσσαλονίκη ακολούθησε μια καθοριστική παραμονή στο Πανεπιστήμιο του Μπορντό. Εκεί απέκτησε σημαντική εμπειρία υπό την καθοδήγηση κανενός άλλου από τον Emile Peynaud. Το 1976 ξεκίνησε τότε ως οινολόγος στο ελληνικό οινοποιείο Πόρτο Καρράς (στο μεσαίο «δάχτυλο» της Χαλκιδικής), το οποίο τότε κατείχε μια μάλλον μοναχική κορυφαία θέση στην ελληνική αμπελουργία. Ο Ευάγγελος Γεροβασιλείου εργάστηκε εκεί μέχρι το 1999, ξεκίνησε όμως ήδη το 1981 να αναπτύσσει το πατρικό κτήμα κοντά στην Επανομή.

Ξεκίνησε τότε με την ποικιλία που τον κάνει γνωστό μέχρι σήμερα: τη Μαλαγουζιά. Αυτή ήταν πρακτικά εξαφανισμένη, όταν ανακάλυψε τις δυνατότητές της στο Πόρτο Καρράς. (Θα εμβαθύνουμε στο μυστηριώδες παρελθόν αυτής της ποικιλίας σε ξεχωριστό άρθρο για τη Μαλαγουζιά του Γεροβασιλείου.) Αυτό που ξεκίνησε το 1981 σε λίγο παραπάνω από ένα εκτάριο, είναι σήμερα μια αμπελουργική έκταση 72 εκταρίων γύρω από το κτήμα. Αυτό βρίσκεται μόλις λίγα χιλιόμετρα από τη θάλασσα, που το περιβάλλει από τρεις πλευρές. Το terroir χαρακτηρίζεται επιπλέον από ιζηματογενή εδάφη, στα οποία κυριαρχεί σαφώς η άμμος.

Και στα ερυθρά κυριαρχεί μια αυτόχθονη ποικιλία: το Λημνιό. Πέρα από αυτό, ο Γεροβασιλείου καλλιεργεί επίσης με μεγάλη επιτυχία και μερικές γαλλικές ποικιλίες, που οινοποιούνται και μονοποικιλιακά, καθώς και άλλες ελληνικές, που χρησιμεύουν ως εταίροι χαρμανιού. (Τα κρασιά παράγονται – κατά κανόνα – με την προστατευόμενη γεωγραφική ένδειξη Επανομή. Σύντομα αναμένεται πάντως ένα ξεχωριστό άρθρο για τις ονομασίες προέλευσης των ελληνικών κρασιών, με περισσότερες λεπτομέρειες.)

Ο Γεροβασιλείου ποντάρει στην παράδοση. Αυτό φαίνεται ήδη από την εστίασή του στη Μαλαγουζιά και το Λημνιό. Και το μουσείο αμπελουργίας, που μπορεί κανείς να επισκεφθεί στο κτήμα, δείχνει προς αυτή την κατεύθυνση. Σε αυτό προστίθεται η σύνδεση με τη φύση. Ενάντια στην ευδεμίδα ο Γεροβασιλείου ποντάρει σε φερομόνες. Ο τρύγος γίνεται, φυσικά, με το χέρι. Και αναφέρει με περηφάνια ότι στον αμπελώνα έχουν καταγραφεί 28 είδη πουλιών.

Ταυτόχρονα όμως ξέρει να συνδυάζει την αρχαία κληρονομιά με την καινοτομία. Έτσι ήταν πρωτοπόρος στην Ελλάδα, όταν ήδη από την αρχή στράφηκε στη στάγδην άρδευση. Και ξέρει ότι η συνεχής εξέλιξη είναι βασική προϋπόθεση για να επιτύχει κανείς την αριστεία. Το ένα τρίτο της συνολικής καλλιεργούμενης έκτασης αναφυτεύτηκε με τα χρόνια, γιατί διαπιστώθηκε ότι άλλα κλήματα θα ευδοκιμούσαν καλύτερα σε αυτά τα σημεία. Και δημιουργήθηκε επιπλέον ένας ξεχωριστός αμπελώνας, στον οποίο γίνονται αυτή τη στιγμή πειράματα με 46 ποικιλίες.

Παρ' όλη αυτή την εργατικότητα, ο Γεροβασιλείου ξεχωρίζει και για τη μεγάλη του ηρεμία. Ξέρει τι έχουν πετύχει ο ίδιος και άλλοι πρωτοπόροι μέσα σε μία μόνο γενιά. Πρέπει τώρα απλώς να συνεχίσει με αυτοπεποίθηση και συνέπεια στην κατεύθυνση που έχει χαράξει. Ο Γεροβασιλείου βασίζεται στο ότι τα terroir και οι ποικιλίες που προσφέρει η Ελλάδα θα πείσουν από μόνα τους. Με την προϋπόθεση, βέβαια, της προσεκτικής τέχνης του οινοποιού. Και εκεί δίνει το καλό παράδειγμα. Σχεδόν οι μισοί βότρεις πέφτουν θύμα του πράσινου τρύγου, ώστε να φτάνει σε αποδόσεις κάτω από 50 εκτόλιτρα/εκτάριο. Και με τα παιδιά του συνεχίζεται ήδη αυτή η δουλειά στο υψηλότερο επίπεδο. (Δείτε αυτό το άρθρο για την επόμενη γενιά.)

Ποιος θα έπρεπε να έχει δοκιμάσει κρασιά από το Κτήμα Γεροβασιλείου; Καταρχήν όποιος ενδιαφέρεται για την ευρωπαϊκή αμπελουργία. Σύντομα αναμένεται να ακολουθήσουν στο blog σημειώσεις γευσιγνωσίας για τη Μαλαγουζιά και το βασισμένο κυρίως στο Λημνιό χαρμάνι Avaton. Στο μεταξύ αξίζει μια επίσκεψη στην ιστοσελίδα του κτήματος. Μπορεί κανείς να το ακολουθήσει και στα κοινωνικά δίκτυα (στο Instagram, στο Facebook και στο Twitter).