Τρία Syrah του 2021: χρονιά-όνειρο, χρονιά-φωτιά – και η ανατροπή στο ποτήρι

Στην ετικέτα αναγράφεται μια χρονολογία, και μας αρέσει να την αντιμετωπίζουμε σαν πληροφορία. «2021 – καλή χρονιά δεν ήταν;» Η ειλικρινής απάντηση είναι: για ποιον; Γιατί ο ίδιος αριθμός δηλώνει, ανάλογα με το γεωγραφικό πλάτος, εντελώς διαφορετικές πραγματικότητες. Τον Μάιο του 2026 βρέθηκαν στο ποτήρι μου, το ένα δίπλα στο άλλο, τρία Syrah του ίδιου τρύγου – ένα από τη Νότια Αυστραλία, ένα από τη μεσσηνιακή ακτή της Πελοποννήσου, ένα από τους πρόποδες των Λευκών Ορέων στην Κρήτη. Τρεις φιάλες, ένας αριθμός, τρία μετεωρολογικά σύμπαντα. Κι αν η λογική της εσοδείας έχει κάποια αξία, τότε το αποτέλεσμα θα έπρεπε να είναι προβλέψιμο: το κρασί της δροσερής χρονιάς θα είναι το λεπτόκορμο, το φίνο, τα δύο της καυτής χρονιάς τα πληθωρικά, τα μαρμελαδένια. Ακριβώς αυτό είχε στηθεί να επαληθεύσει η βραδιά. Ακριβώς αυτό διέψευσε.

Μία χρονιά, τρεις αφηγήσεις

Ας ξεκινήσουμε από τον καιρό, γιατί εδώ κρύβεται το πραγματικό διακύβευμα αυτής της δοκιμής.

Νότια Αυστραλία 2021: αυτό που ο ντόπιος οινικός κόσμος αποκαλεί χρονιά-όνειρο – και μάλιστα με έμφαση που σπάνια διαβάζει κανείς. Η La Niña έφερε δροσερό αέρα στη Νότια Αυστραλία, όμως – σε αντίθεση με την πνιγμένη στις βροχές ανατολική ακτή – όχι βροχή: η καλλιεργητική περίοδος στην Barossa Valley, με μόλις 129 χιλιοστά βροχής, υπολείφθηκε του μέσου όρου κατά 40 και πλέον τοις εκατό (στην Eden Valley 20 % κάτω από τον μέσο όρο). Ο Δεκέμβριος κατέγραψε τη χαμηλότερη μέγιστη θερμοκρασία από το 2014, ο Φεβρουάριος έμεινε περισσότερο από έναν βαθμό κάτω από τον πολυετή μέσο όρο, και ο Michael Twelftree του Two Hands μέτρησε στην έκθεση τρύγου του μία και μοναδική ημέρα πάνω από 40 βαθμούς σε ολόκληρο το καλοκαίρι. Ο τρύγος κύλησε νωχελικά, χωρίς καμία βιασύνη, ως μέσα στον Απρίλιο. Ο Halliday Wine Companion απέδωσε τη διάθεση της περιοχής με διατυπώσεις όπως «Barossa's greatest year in living memory» και «a true unicorn vintage», ο Brian Croser μίλησε στο site της Jancis Robinson για μία από τις κορυφαίες σοδειές του σε πάνω από πενήντα τρύγους. Για να λέμε την αλήθεια: η χρονιά, κατά μέσο όρο, δεν ήταν παντού τόσο δροσερή όσο τη θέλει το μάρκετινγκ – αν υπολογίσει κανείς ολόκληρο το έτος, η Νότια Αυστραλία βρέθηκε μάλλον ελαφρώς πάνω από τη μέση θερμοκρασία· το καθοριστικό ήταν το ιδανικά ήπιο παράθυρο ωρίμανσης του Φεβρουαρίου. Και ο Wine Spectator, με τους 91 βαθμούς του για τα Shiraz 2021 των Barossa/McLaren Vale, κράτησε πιο νηφάλιο τόνο απέναντι στην αυστραλιανή ευφορία, μάλιστα χαμηλότερα και από τις βαθμολογίες του για το 2019 και το 2020. Το βασικό μοτίβο πάντως μένει αδιαμφισβήτητο: αργή, ομοιόμορφη ωρίμανση, υψηλή φυσική οξύτητα, χωρίς ακραίες ζέστες. Χρονιά κομψότητας, αν υπήρξε ποτέ τέτοια.

Ελλάδα 2021: ακριβώς το αντίθετο. Στα τέλη Ιουλίου ο αντικυκλώνας «Lucifer» μετέφερε θερμές αέριες μάζες από τη Σαχάρα πάνω από τη χώρα· ο καύσωνας που ξεκίνησε στις 28 Ιουλίου διήρκεσε δέκα ημέρες και αναδείχθηκε έτσι ο μεγαλύτερης διάρκειας από την έναρξη των καταγραφών γύρω στο 1900 – το Εθνικό Αστεροσκοπείο Αθηνών τον καταγράφει σε έντεκα από τους δεκαέξι δείκτες ως κάτοχο του ρεκόρ ανάμεσα σε όλους τους καύσωνες από το 1900, πιο ακραίο ακόμη κι από το διαβόητο 1987, έστω κι αν το απόλυτο ελληνικό ρεκόρ θερμοκρασίας των 48,0 βαθμών του 1977 δεν καταρρίφθηκε. Κι από πάνω, οι πυρκαγιές: περίπου 125.000 εκτάρια κάηκαν πανελλαδικά, η μεγαλύτερη καμένη έκταση από το 2007, εκ των οποίων περίπου 50.000 εκτάρια μόνο στη Βόρεια Εύβοια – η μεγαλύτερη πυρκαγιά της σύγχρονης ελληνικής ιστορίας – και περίπου 5.100 εκτάρια στη Μεσσηνία. Ο Γιάννης Καρακάσης βάφτισε το 2021 «χρονιά του οινολόγου»· ο Γιώργος Σκούρας ανέφερε μικρές, λεπτόφλουδες ρώγες με πολύ χρώμα και συμπύκνωση, αλλά μαλακή οξύτητα και υψηλές τιμές pH, και ο οινολόγος Νίκος Βαρβαρίγος είδε ανομοιόμορφη ωρίμανση ακόμη και μέσα στο ίδιο τσαμπί. Χρονιά που έκτοτε καλείται να απαντήσει στο ερώτημα της ισορροπίας και της αντοχής στον χρόνο.

Και για να μη βγει η εικόνα υπερβολικά τακτοποιημένη: η Γαλλία 2021 υπήρξε ένας τρίτος, εντελώς δικός της κόσμος μέσα στην ίδια χρονιά – παγετός τον Απρίλιο, ατελείωτες βροχές, περονόσπορος, ένα θρίλερ μέσα σε κρύο και υγρασία με κλασική οξύτητα και ελάχιστες ποσότητες. Ο ίδιος αριθμός στην ετικέτα, κι όμως αφηγείται τρεις ιστορίες – στην Αδελαΐδα, στην Καλαμάτα και στην Beaune – που δεν γνωρίζονται καν μεταξύ τους.

Εδώ αξίζει μια παρένθεση, γιατί το «δροσερό» είναι ύπουλη λέξη. Δροσερό *για την Barossa* δεν σημαίνει δροσερό γενικώς – κι όποιος βάλει τις τρεις προελεύσεις σε κοινή, απόλυτη κλίμακα, τον περιμένει έκπληξη: Κατά ειρωνεία της τύχης, η δροσερότερη από τις τρεις είναι η αυστραλιανή πατρίδα του St Henri. Οι πολυετείς κλιματικές μέσες τιμές καταγράφουν για τον θερμότερο μήνα της Barossa, τον Ιανουάριο, μέση τιμή γύρω στους 21 βαθμούς – ημερήσιες μέγιστες κατά μέσο όρο στους 29, νύχτες λίγο κάτω από τους 14 βαθμούς (σταθμός Nuriootpa, 1952–1999). Η μεσσηνιακή ακτή γύρω από την Καλαμάτα τον πιο ζεστό της μήνα, τον Ιούλιο, φτάνει τους 27 και πλέον βαθμούς, η ακτή στα Χανιά γύρω στους 26 – πέντε με έξι βαθμούς πάνω από το αυστραλιανό κατακαλόκαιρο. Και η διαφορά δεν γεννιέται την ημέρα, αλλά τη νύχτα: η ηπειρωτική Barossa πέφτει μετά τη δύση του ήλιου κάτω από τους 14 βαθμούς, ενώ τα παραθαλάσσια ελληνικά αμπελοτόπια σπάνια κατεβαίνουν κάτω από τους 20 – τα μεσογειακά αμπέλια δέχονται, συνολικά σε όλη την περίοδο ωρίμανσης, περισσότερη θερμότητα σε απόλυτες τιμές – όχι λιγότερη. Στην ηλιοφάνεια, πάντως, οι τρεις τους δεν διαφέρουν και πολύ: όλες κινούνται στο ίδιο περίπου εύρος, από 2.700 έως 2.900 ώρες τον χρόνο· τα δεδομένα δεν επαρκούν καν για ασφαλή κατάταξη.

Το 2021, έπειτα, άνοιξε τη μέγιστη ψαλίδα ανάμεσα στους δύο κόσμους. Ενώ η Barossa, υπό την επίδραση της La Niña, γνώριζε εξαιρετικά ήπιο καλοκαίρι – με τις μέγιστες θερμοκρασίες του Ιανουαρίου ως επί το πλείστον κάτω από τους 30 βαθμούς, τρύγο που παρατάθηκε ως τον Απρίλιο, που ο ίδιος ο σύνδεσμος των αμπελουργών χαρακτήρισε «exceptional» –, οι δύο Έλληνες βρίσκονταν στην καρδιά εκείνου ακριβώς του καύσωνα-ρεκόρ. Και τους χτύπησε ολομέτωπα: στη Μεσσηνία, στον τόπο καταγωγής του Lacules, στην ενδοχώρα το θερμόμετρο σκαρφάλωσε στους 46,1 βαθμούς (Αρφαρά, 3 Αυγούστου) – η ακτή της Κορώνης, χάρη στη θαλασσινή αύρα, διατηρήθηκε χαμηλότερα· στην Κρήτη ο Nostos διένυε χρονιά σημαδεμένη από ζέστη και ξηρασία, με θερμοκρασίες κοντά στους 40 βαθμούς, παντελή απουσία βροχής και ξηρικά αμπέλια. Το «δροσερό» κρασί της βραδιάς, επομένως, δέχθηκε τη λιγότερη ζέστη όχι μόνο σε σχετικούς αλλά και σε απόλυτους όρους – και σχεδόν τον ίδιο ήλιο με τα δύο της πύρινης χρονιάς.

Πεντακάθαρη, επομένως, η προσδοκία για το flight μου: η Αυστραλία φέρνει τη φινέτσα, η Ελλάδα την πυγμή. Ας τα δούμε λοιπόν στο ποτήρι.

Ο Αυστραλός: Penfolds St Henri 2021 – η ρώμη από τη δροσερή χρονιά

Ο St Henri είναι η μεγάλη αντιπρόταση της Penfolds στον Grange – ένας Shiraz από την Barossa Valley και το McLaren Vale, που ωριμάζει δώδεκα μήνες αποκλειστικά σε μεγάλα, χρησιμοποιημένα ξύλινα βαρέλια, χωρίς ούτε ένα ροκανίδι καινούριου ξύλου, χωρίς βανιλάτο λούστρο. Το όνομα υπάρχει από τη δεκαετία του 1950, οι ρίζες φτάνουν ως ένα Claret του 1888, και για γύρω στα εκατό ευρώ είναι η προσιτή κλασική επιλογή δίπλα στην πολλές φορές ακριβότερη ναυαρχίδα. (Παρεμπιπτόντως, το αν ο 2021 είναι πράγματι αμιγής Shiraz δεν κατάφερα να το ξεκαθαρίσω πλήρως – οι πηγές διίστανται: άλλες γράφουν 100 τοις εκατό, άλλες 97 τοις εκατό με μια ιδέα Cabernet Sauvignon· το αφήνω σκόπιμα ανοιχτό.) Οι κριτικοί εξυμνούν ομόφωνα τη χρονιά: ο Dave Brookes τον βαθμολόγησε με 97 στον οδηγό Halliday Wine Companion, η Erin Larkin του Wine Advocate επίσης 97 – και ύστερα από κάθετη δοκιμή που έφτασε πίσω ως το 1958 κατέταξε τον 2021 στην πρώτη πεντάδα όλων των St Henri που κυκλοφόρησαν ποτέ, πίσω μόνο από το 1962 και το 2010 – ο James Suckling έδωσε 96. Το κτήμα εκτιμά πως το κρασί έχει περιθώριο παλαίωσης ώς το 2045.

Στο ποτήρι, έπειτα, το πρώτο παράδοξο της βραδιάς – αν και στην αρχή κοινότοπο: το κρασί σερβιρίστηκε μια ιδέα πιο ζεστό απ' όσο έπρεπε, και η μύτη αρχικά μετά βίας ξεπερνούσε το απλό άρωμα κόκκινου κρασιού. Στη σωστή θερμοκρασία όμως αναδεικνύονται τα σκούρα μούρα και το δαμάσκηνο, η γλυκόριζα και η μαύρη σοκολάτα πάνω από εκείνη τη γραφιτική, σιδηρούχα ορυκτότητα που σ' αυτό το κρασί τη λένε συχνά ironstone. Και στον ουρανίσκο, το ουσιαστικό, το θεματικό παράδοξο: καμία αμφιβολία για το ποιος είναι εδώ ο πιο ρωμαλέος. Πάρα πολύ μύρτιλο, μούρο απ' άκρη σ' άκρη, πυκνός και σχεδόν αδιαφανής – ο πιο μαρμελαδένιος από τους τρεις. Το κρασί της δροσερής χρονιάς-unicorn, της σεζόν με τις «best acidities in many years», είναι ο φρουτένιος κολοσσός της παρέας. Το ωραίο είναι οι τανίνες του, που δουλεύουν σε πολλαπλά στρώματα: αναμφισβήτητα στιβαρές και κάπως πιο τραχιές από πάνω, από κάτω όμως πολύ λεπτός κόκκος που γεμίζει κάθε κενό. Εκεί που ο Κρητικός δίπλα του βγαίνει πιο φίνος και πιο βοτανικός κι ο Πελοποννήσιος πιο κομψός, αυτός εδώ πηγαίνει προς όλες τις κατευθύνσεις ταυτόχρονα – στρογγυλός, μα ποτέ φρόνιμος, με μακρά επίγευση που σε καλεί για την επόμενη γουλιά.

Για μένα είναι 97 βαθμοί. Πολύ καλύτερο Shiraz δεν γίνεται, και επιπλέον η σχέση ποιότητας-τιμής είναι εξαιρετική. Μόνο που με το αφήγημα της χρονιάς με το οποίο έφτασε στο ποτήρι, το κρασί αυτό έχει παραδόξως ελάχιστη σχέση.

Ο Πελοποννήσιος: Lacules Syrah 2021 – κομψότητα, είκοσι έξι βήματα από τη θάλασσα

Το Κτήμα Λακούλες είναι το όνειρο ενός οινοπαραγωγού με αυστριακή υπογραφή. Την αρχή έκανε ο Friedrich Gruber, Αυστριακός ειδικός στην κατασκευή κελαριών οινοποιίας, που κάποτε πήρε το παραθαλάσσιο κτήμα στην Κορώνη ως αμοιβή για ένα κελάρι που έχτισε· σήμερα το διευθύνουν η κόρη του Barbara Gruber και ο σύζυγός της – και μάλιστα συνειδητά χωρίς εξωτερικό οινολόγο. Το Syrah καλλιεργείται εδώ μονοποικιλιακά, σε απόσταση μόλις είκοσι έξι βημάτων από τη θάλασσα, και το μισό κρασί ωριμάζει σε καινούργια γαλλική δρυ. Θα μπορούσε κανείς να το εκλάβει ως εγχείρημα από μεράκι, ώσπου να ρίξει μια ματιά στο Weinwisser: ο René Gabriel εδώ και χρόνια αποθεώνει σταθερά τα Syrah του Λακούλες – τον τρύγο 2016 με 19/20, τους 2017 και 2018 με 18/20 τον καθένα, τον 2020 πάλι 18/20, και τον 2021 τον ανεβάζει στα 19/20, την απόλυτη κορυφή της κλίμακάς του. Γύρω στα εξήντα ευρώ, μιλάμε για πολύ σοβαρό κρασί.

Όσο για τη χρονιά: η Κορώνη βρίσκεται στη Μεσσηνία, δηλαδή σε μία από τις περιοχές που το 2021 κάηκαν κυριολεκτικά, και ο καύσωνας του Αυγούστου χτύπησε την Πελοπόννησο με όλη του τη σφοδρότητα – χωρίς το αεράκι που συνήθως δροσίζει και κάνει τις νύχτες υποφερτές. Η επιφυλακτική διάγνωση του Καρακάση περί «χρονιάς του οινολόγου» προέρχεται ωστόσο από τη μεσόγεια Νεμέα και το Αγιωργίτικό της· η Κορώνη βρίσκεται δίπλα στη θάλασσα, και η θαλασσινή αύρα μετριάζει αισθητά τη ζέστη. Πόσο μεγάλες αποκλίσεις έκρυβε η χρονιά ακόμη και μέσα σε αυτό το ένα και μόνο κτήμα το δείχνουν οι ημερομηνίες τρύγου: ήδη από τις 11 Αυγούστου – ούτε μία εβδομάδα αφότου κόπασε ο πρωτοφανής καύσωνας – τρύγησε ο Λακουλές τα σταφύλια του παραθαλάσσιου αμπελοτεμαχίου, στις 27 Αυγούστου ακολούθησε ο αμπελώνας κοντά στην Κορώνη, ενώ η Νέα Κορώνη έπρεπε να περιμένει ως τις 12 Σεπτεμβρίου. Ένας ολόκληρος μήνας από το πρώτο ως το τελευταίο αμπελοτεμάχιο. Αυτό ακριβώς το 2021 το είχα άλλωστε ξανασυναντήσει στο ποτήρι μου, τον Αύγουστο του 2024 στα τρία του χρόνια, και του είχα δώσει τότε 96 βαθμούς – κουμκουάτ, μεγάλη πυκνότητα.

Αυτή τη φορά, μέσα στο flight, ήταν άλλος. Προς το παρόν είναι πολύ κλειστός, ακόμη πολύ νέος. Στη μύτη και στο στόμα, ξεκάθαρη βυνώδης νότα, που κάποιοι στο τραπέζι την αντιλήφθηκαν και άλλοι όχι· μπροστά, το αλκοόλ παίζει πρώτο βιολί, με αποτέλεσμα την τανίνη να την αντιλαμβάνεσαι μόνο όταν η γουλιά έχει ήδη φύγει και εκείνη μένει και δουλεύει στη γλώσσα. Όσο προχωρά η βραδιά, ανοίγει, γίνεται πιο φρουτώδης, βγαίνει η βανίλια από το κατά 50% νέο ξύλο, που πριν δεν ήταν εκεί. Και παρ' όλα αυτά – ή ακριβώς γι' αυτό – ένα πράγμα ήταν εντελώς αδιαμφισβήτητο: από τους τρεις είναι ο πιο κομψός. Σκέτη κομψότητα μάλιστα, κάτι που το θεωρώ αξιοσημείωτο για αυτή την κατηγορία κρασιών. Πυκνός και μαρμελαδένιος σαν τον St Henri δεν είναι, ούτε θέλει να είναι· στον πυρήνα του, στρογγυλό κρασί, που παίζει με την τανίνη και τη γεύση. Το κρασί της χρονιάς των πυρκαγιών είναι ο εστέτ της παρέας – διαβάστε την πρόταση δύο φορές.

Αν παραμένω απολύτως ήρεμος παρά την τρέχουσα κλειστή φάση του κρασιού, αυτό οφείλεται στην ιστορία αυτού του κτήματος στο κελάρι μου. Τον τρύγο του 2018 τον είχα βαθμολογήσει το 2023 με 98+ – και τον είχα υποβάλει σε «δοκιμασία βεράντας» διάρκειας ενός μήνα: ανοιξιάτικες θερμοκρασίες, καυτός ήλιος, φιάλη από χοντρό, αδιαφανές γυαλί. Ύστερα από έναν ολόκληρο μήνα το κρασί δεν ήταν απλώς πόσιμο, ήταν απόλαυση. Σχεδόν άφθαρτο ελληνικό κρασί – κάτι που δεν μου είχε τύχει ποτέ ως τότε. Στην ίδια δοκιμή του 2023 (στα γερμανικά) συμμετείχε ως διεθνές μέτρο σύγκρισης ο Boekenhoutskloof Syrah 2018 από το Swartland – βαθμολογημένος με 97 βαθμούς και από το Decanter και από τον Tim Atkin, στα χαρτιά δηλαδή η απόλυτη παγκόσμια κορυφή. Τον βρήκα φίνο, έντονο, σχεδόν αρωματισμένο, με μακρά επίγευση – και δίκαια βαθμολογημένο με 93, πίσω από τους καλύτερους ελληνικούς Syrah της δοκιμής. Ο «άσημος» Έλληνας πάνω από τον παγκόσμιο σταρ, στην ίδια σειρά δοκιμής. Όποιος έχει ζήσει κάτι τέτοιο έστω μία φορά, χάνει μονομιάς και το δέος απέναντι στις ετικέτες και το άγχος μπροστά στα κλειστά νεαρά κρασιά.

Για τη σοδειά του 2021 αυτό σημαίνει: 94+, με γενναίο συν. Το 2024 ήταν μάλλον φρεσκότερος απ' ό,τι σήμερα· αποθέματα, πάντως, διαθέτει. Το καλύτερο είναι να τον ξεχάσει κανείς στην κάβα άλλα πέντε χρόνια – το παράθυρο κατανάλωσης το βλέπω από το 2031 έως το 2056.

Ο Κρητικός: Manousakis Nostos Syrah 2021 – αυτός που διχάζει

Ελάχιστα κρασιά διχάζουν όσο ο Nostos Syrah του Οινοποιείου Μανουσάκη. Ο Γιάννης Καρακάσης είχε αναδείξει κάποτε τον τρύγο 2014 σε υποψήφιο για τον καλύτερο Syrah της Ελλάδας, ενώ ο Παύλος Γκέγκας και η Julia Harding την έντονα αναγωγική τεχνοτροπία την τιμωρούν ανελέητα: ο Γκέγκας βαθμολόγησε τον τρύγο 2017 με 85, τον 2018 με 83 και τον 2020 με 87 βαθμούς· η Harding βαθμολόγησε τον 2018 με 14,5 και τον 2020 με 16 στα 20. Ο νόστος – ο γυρισμός στην πατρίδα – έγινε εδώ πράξη: με αυτό το κρασί ο Τεντ Μανουσάκης επέστρεψε, ύστερα από δεκαετίες στην Αμερική, στον Βατόλακκο της Κρήτης, το χωριό του, όπου η ροδανική ποικιλία καλλιεργείται βιολογικά και ξηρικά σε υψόμετρο από 320 έως 600 μέτρα.

Κι εγώ στέκομαι απέναντι σε αυτή την κριτική, εδώ και χρόνια, και μάλιστα αμφίδρομα. Τον 2017, που ο Γκέγκας τον είδε στους 85, τον βαθμολόγησα το 2023, στα έξι του χρόνια, με 96 – ένα από τα αστέρια εκείνης της δοκιμής Syrah, φινετσάτος, μπαχαρένιος, με καπνιστό μπέικον που ανοίγει την όρεξη. Τον 2020 αντίθετα, τον υμνημένο από την κριτική, που ο Γκέγκας τον ανέβασε στους 87 και η Harding στους 16 στους 20, τον βρήκα στην κάθετη δοκιμή δίπλα στον 2021 σκέτη απογοήτευση: το αλκοόλ ορμά μπροστά και καίει, ξυλάνθρακας, σιλικόνη και λάστιχο θάβουν το φρούτο, στην απόληξη μένει σταφίδα – το κρασί ξεπέφτει σε εκείνη ακριβώς την υπερωρίμανση που ο ίδιος ο Γκέγκας κατά κανόνα στηλιτεύει σε αυτό το κτήμα. 91 βαθμοί – και ούτε ίχνος χαράς. Όταν ο αυστηρότερος κριτικός του κτήματος επιβραβεύει ίσα ίσα τη χρονιά που με πείθει λιγότερο απ' όλες, και τιμωρεί εκείνη που αγαπώ, τότε μαθαίνει κανείς πάνω απ' όλα ένα πράγμα: η βαθμολογία αποκαλύπτει σχεδόν τόσα για τον γευσιγνώστη όσα και για το κρασί.

Η χρονιά 2021 στην Κρήτη ήταν ζεστή και άνυδρη – τρεις καύσωνες χωρίς σταγόνα βροχής, μικρές, συμπυκνωμένες ρώγες, μαλακή οξύτητα. Το νησί γλίτωσε από τις πυρκαγιές της ηπειρωτικής χώρας· στην Κρήτη, η καταπόνηση προερχόταν αποκλειστικά από τη ζέστη. Σύμφωνα με την έκθεση τρύγου του ίδιου του κτήματος, ο τρύγος ξεκίνησε στις 4 Αυγούστου, εν μέσω ακόμη του τελευταίου καύσωνα, όμως το Syrah εξέπληξε με την παρατεταμένη παραμονή του στο πρέμνο, και οι αμπελώνες σε υψόμετρο έως 600 μέτρα ωρίμαζαν μέχρι τα μέσα Σεπτεμβρίου – και έτσι δέχτηκαν τη βροχή που ξεκίνησε λίγο πριν μπει ο Σεπτέμβριος. Επί χάρτου, το 2021 βρίσκεται παρ' όλα αυτά ένα σκαλί κάτω από το ισορροπημένο, κλασικό 2020, και από τέτοια χρονιά περιμένει κανείς μάλλον ρώμη και ωριμότητα παρά φινέτσα.

Στο ποτήρι: το αντίθετο. Στη μύτη είναι ο πιο εκφραστικός από τους τρεις – ψητή ντομάτα, βαλσάμικο, θυμάρι, και επιπλέον – όντως – γκρέιπφρουτ. Στο στόμα δείχνει αρχικά στρωτός, ίσως και λίγο επίπεδος, η τανίνη πιο εκλεπτυσμένη και πιο βοτανική απ' ό,τι στον St Henri και λιγότερο πυκνή. Ύστερα όμως αντιστρέφει τη σειρά: η επίγευση είναι πιο δυνατή από την ίδια τη γεύση, στεγνώνει το στόμα, ευχάριστα όμως, και το γκρέιπφρουτ επιστρέφει, σβήνοντας γλυκά, στηριγμένο σε εκείνο το πολύ αναγωγικό, αλμυρό, γήινο βάθος που διχάζει. Αυτό το ύφος ή το αγαπάς ή όχι – εγώ το αγαπώ. Ούτως ή άλλως, είναι ο πιο ενδιαφέρων των τριών· πιο κομψός στάθηκε μόνο ο Lacules. Και στα τριάντα πέντε και κάτι ευρώ είναι μακράν ο πιο οικονομικός της παρέας.

Το αξιοσημείωτο είναι ότι αυτό το κρασί, από την – υποτίθεται – ασθενέστερη χρονιά, αποδίδει περισσότερα απ' όσα υπόσχεται η σοδειά – μετουσιώνει τη ζέστη σε νεύρο και ενδιαφέρον, ενώ ο 2020, που χαίρει καλύτερης φήμης, δίπλα του μοιάζει πιο χοντροκομμένος και καταπνιγμένος από το αλκοόλ. Τους 96 του 2017, για μένα, δεν τους φτάνει απόλυτα. 95 βαθμοί – εγώ πάντως θα το έπινα τώρα.

Συμπέρασμα: η χρονολογία είναι αρχική υποψία, όχι ετυμηγορία

Στο τέλος της βραδιάς, η πειραματική μου διάταξη είχε γίνει συντρίμμια – με τον ωραιότερο τρόπο. Η δροσερή, ομαλή αυστραλιανή χρονιά, που οι κριτικοί εξύμνησαν ως «near perfect», έδωσε το πιο ρωμαλέο και πυκνό κρασί της βραδιάς. Η ελληνική χρονιά της φωτιάς, με τον πιο παρατεταμένο καύσωνα από τότε που τηρούνται καταγραφές και 125.000 εκτάρια στις φλόγες, έδωσε τα δύο κομψότερα. Η λογική της χρονιάς θα προέβλεπε ακριβώς το αντίθετο.

Γι' αυτό υπάρχουν δύο πεζοί λόγοι. Ο St Henri είναι επιλογή ύφους, όχι δελτίο καιρού: η Penfolds χτίζει την πυκνότητα μέσα από το φρούτο, και η δροσερή χρονιά χάρισε σε αυτόν τον όγκο όξινη ραχοκοκαλιά και λεπτόκοκκη τανίνη – εκεί σταματά η υπογραφή του 2021. Και η «Ελλάδα 2021» δεν είναι τόπος, είναι μέσος όρος. Η ζέστη ήταν παντού, η σωτηρία ήταν τοπική: στην Κορώνη η θαλασσινή αύρα, είκοσι έξι βήματα από το κύμα, στον Βατόλακκο το υψόμετρο και όψιμο Syrah, που έμεινε στο πρέμνο αρκετά ώστε να προλάβει τις βροχές του Σεπτεμβρίου. Η χρονιά είναι μόνο η πρώτη υποψία – η έρευνα όμως γίνεται σε κάθε αμπελοτόπι χωριστά.

Σε αριθμούς: St Henri 97, Nostos 95, Lacules 94+. Ο Αυστραλός είναι σήμερα ο πιο ολοκληρωμένος, ο Κρητικός ο πιο ενδιαφέρων και η πιο συμφέρουσα αγορά της βραδιάς, ο Πελοποννήσιος εκείνος με τη μεγαλύτερη αντοχή στον χρόνο. Και τα δύο κομψότερα κρασιά της βραδιάς προήλθαν από το καταστροφικό εκείνο καλοκαίρι. Το σημαντικότερο αυτής της χρονιάς είναι ακριβώς αυτό που δεν γράφει η ετικέτα.