Τρία ποτήρια Κυρ-Γιάννη και ένα επάξιο ρεζίλεμα

Όταν οργανώνει κανείς πολλές γευσιγνωσίες για άλλους και τους παρακολουθεί να παιδεύονται στα τυφλά, ενώ ο ίδιος ξέρει από ώρα τι υπάρχει στο ποτήρι, εγκαθίσταται με τον καιρό μια ψευδής αίσθηση σιγουριάς. Αυτό μου το θύμισε πρόσφατα, με αρκετά επώδυνο τρόπο, η ίδια μου η εμπειρία. Ήμασταν καλεσμένοι σε φίλους που γνωρίζουν πολύ καλά το ελληνικό κρασί, και ήθελα να φέρω λίγο κρασί για τη βραδιά επιτραπέζιων. Ρίχνοντας μια ματιά στο ράφι με τις φιάλες που περιμένουν ακόμη δοκιμή, το μάτι μου έπεσε σε τρία Ξινόμαυρα του Κτήματος Κυρ-Γιάννη: τρία κρασιά, τρεις κατηγορίες τιμής, τρεις χρονιές. Για να κρατήσω τουλάχιστον για τον εαυτό μου λίγη αγωνία, αναδιέταξα στην τύχη τις φιάλες πριν τις βάλω στα σακουλάκια.

Τρεις φιάλες, τρεις κατηγορίες τιμής, τρεις χρονιές

Για το κτήμα εν συντομία: Το Κτήμα Κυρ-Γιάννη ιδρύθηκε το 1997 από τον Γιάννη Μπουτάρη, οι αμπελώνες γύρω από το Γιαννακοχώρι της Νάουσας φτάνουν πίσω έως το 1970, ενώ σήμερα το τιμόνι κρατά ο Στέλιος Μπουτάρης. Ένας δεύτερος πυλώνας βρίσκεται στο Αμύνταιο.

Στα σακουλάκια εκείνο το βράδυ κρύβονταν: το εισαγωγικό κρασί, η Naoussa Cuvée Villages 2022 (σημείωση γευσιγνωσίας), μονοποικιλιακό Ξινόμαυρο με ΠΟΠ Νάουσα, γύρω στα 12 ευρώ στην Ελλάδα. Έναν χρόνο μεγαλύτερο το παραδοσιακό κρασί του οίκου, το Ramnista 2021 (σημείωση γευσιγνωσίας), επίσης ΠΟΠ Νάουσα, γύρω στα 22 ευρώ στην Ελλάδα. Και τέλος το Diaporos 2020 (σημείωση γευσιγνωσίας), που πέρα από Ξινόμαυρο περιέχει και 13 % Syrah και γι' αυτό δεν φέρει ετικέτα ΠΟΠ Νάουσα αλλά κυκλοφορεί ως ΠΓΕ Ημαθία (η ονομασία προέλευσης απαιτεί αμιγές Ξινόμαυρο). Γύρω στα 45 ευρώ στην Ελλάδα.

Στο ποτήρι

Το πρώτο κρασί πρόδωσε αμέσως την ποικιλία. Στη μύτη πολλή λιαστή ντομάτα, λίγο χώμα και άφθονη φράουλα. Χρωματικά όμως ήταν ήδη ορατά σαφή σημάδια παλαίωσης, και στον ουρανίσκο, πλάι σε μια λεπτή αλλά πυκνή τανίνη, εμφανίστηκε ένα αρκετά οξειδωτικό, σταφιδιασμένο τελείωμα. Το να φτάσει κανείς στο Ξινόμαυρο δεν ήταν λοιπόν δύσκολο. Το να πέσει στο σωστό φάσμα χρονιάς, αντίθετα, ναι: οι περισσότεροι στο τραπέζι πήγαν τουλάχιστον πέντε χρόνια πιο πίσω στο παρελθόν, πιο πίσω απ' όσο ήταν καν δυνατό με δεδομένους τους υποψηφίους. Εγώ είχα τη δική μου υποψία, γι' αυτήν περισσότερα παρακάτω.

Το δεύτερο κρασί: αισθητά λιγότερο αδιαφανές, ιώδεις ανταύγειες. Στη μύτη ευρύτερο φάσμα από φρούτα του δάσους, λιγότερη ντομάτα, ακόμη καλά αναγνωρίσιμο ως Ξινόμαυρο, αλλά και λίγο μαύρο φραγκοστάφυλο, μια ιδέα κασίς, κάτι που στην τυφλή μαντεψιά μπορεί κάλλιστα να σε βγάλει εκτός δρόμου. Αυτό υπόσχεται κατ' αρχήν ένα ενδιαφέρον κρασί. Στον ουρανίσκο όμως μάλλον άγουρο, δύστροπο, η οξύτητα όχι καλά ενσωματωμένη, υπερβολικά νευρικό. Και στην επίγευση φυτικό και γωνιώδες.

Το τρίτο κρασί, τέλος, πυκνότερο από τα δύο προηγούμενα, ήδη στο χρώμα. Στη μύτη βατόμουρο και σμέουρο. Στον ουρανίσκο συναρπαστική τανίνη, σε εξαιρετική συνεννόηση με την οξύτητα, καλή ένταση, μακρύ πιπεράτο τελείωμα.

Η μαντεψιά και η αποκάλυψη

Ποιο ήταν το νεότερο κρασί, για όλους ήταν ξεκάθαρο: το ποτήρι δύο. Ότι επρόκειτο για την Cuvée Villages προέκυπτε, για μένα που γνώριζα τα κρασιά, από μόνο του με δεδομένη αυτή την τριάδα. Και αυτό με απογοήτευσε κάπως, γιατί τη χρονιά 2019 την είχα στη μνήμη μου σαφώς καλύτερη. Στη μεγάλη μας Masterclass Ξινομαύρου (στα γερμανικά) η Cuvée Villages 2019 με 90 βαθμούς είχε μάλιστα αφήσει οριακά πίσω της το Ramnista 2019 με 88.

Και το ποτήρι ένα; Όλοι οι άλλοι στο τραπέζι ήταν βέβαιοι ότι εδώ βρισκόταν το παλαιότερο κρασί. Αυτό που δεν σκέφτηκαν, αφού κάποια στιγμή είχα αναφέρει ότι και τα τρία κρασιά προέρχονται από το ίδιο κτήμα: σε τέτοια περίπτωση είναι εύλογο να υποθέσει κανείς ότι το πιο υψηλών αξιώσεων κρασί έχει πίσω του και τη μεγαλύτερη ωρίμαση στη φιάλη. Εγώ ήμουν σίγουρος ότι το Diaporos δεν μπορούσε να είναι.

Γιατί με το Ramnista με συνδέει μια κάποια σχέση αγάπης-μίσους. Παλιότερα, όταν δεν με απασχολούσε ακόμη ιδιαίτερα το κρασί, είχα συχνά Ramnista στο ποτήρι μου και το απολάμβανα, χωρίς να συγκρατώ τις χρονιές. Από τότε όμως που ασχολούμαι πιο επαγγελματικά με το ελληνικό κρασί, δεν έχει βρεθεί μπροστά μου χρονιά που να με έπεισε ανεπιφύλακτα:

• Ramnista 2006, 86 βαθμοί (δοκιμή το 2024): είχε χάσει υπερβολικά πολύ πρωτογενές φρούτο, «λες και ήταν ματιασμένο».

• Ramnista 2010, 88 βαθμοί (Μάιος 2026): «άλλο ένα Ramnista που δεν με έπεισε πραγματικά».

• Ramnista 2017, 90 βαθμοί (2024): λίγο για το όνομα και τη χρονιά.

• Ramnista 2018, 90 βαθμοί (2024): με ελαφρύ πρόβλημα φελλού.

• Ramnista 2019, 88 βαθμοί (2024): απρόσμενα γερασμένο, μια δεύτερη φιάλη για αντιπαραβολή θα ήταν χρήσιμη.

Έτσι λοιπόν ήμουν σίγουρος: αυτό είναι άλλο ένα Ramnista που δεν με πείθει, ένα που, αν και κατά έναν χρόνο νεότερο, δείχνει ήδη μερικά χρόνια μεγαλύτερο. Μεγαλόστομα ανακοίνωσα λοιπόν στο άνοιγμα ότι το ποτήρι τρία ήταν φυσικά το Diaporos, η πιπεράτη νότα αλάνθαστη, πίστευα ειλικρινά ότι το αναγνώριζα. Όποιος έχει διαβάσει ως εδώ, το μαντεύει: το ρεζίλεμα ήταν μεγάλο. Το Ramnista κρυβόταν στο σακουλάκι νούμερο τρία. Και ναι, όταν πια το ξέρεις, στην επόμενη γουλιά από το πρώτο ποτήρι σού έρχονται ξαφνικά ξανά στον νου καπνός και δέρμα.

Τα κρασιά ένα προς ένα

Από το Diaporos 2020 είμαι λίγο απογοητευμένος. Το Ξινόμαυρο γι' αυτό προέρχεται από το Block 5, φυτεμένο το 1972, το Syrah από δύο μπλοκ του 1987· οινοποιούνται χωριστά, το Ξινόμαυρο ωριμάζει περίπου 16 μήνες σε βαρίκ πρώτης και δεύτερης χρήσης, και στο τέλος το αλκοόλ φτάνει τα 15 %. Το όνομα, παρεμπιπτόντως, παραπέμπει στο μικρό νησί Διάπορος ανοιχτά της Σιθωνίας, το καταφύγιο της οικογένειας Μπουτάρη· τα σταφύλια πάντως μεγαλώνουν φρόνιμα στη Νάουσα. Το Diaporos 2018 το είχα βαθμολογήσει το 2024, επίσης στα έξι του χρόνια, στη Masterclass με 94 βαθμούς: η δεύτερη καλύτερη βαθμολογία ανάμεσα σε 53 κρασιά και το καλύτερο Κυρ-Γιάννη της Masterclass, ψηλότερα βρέθηκε μόνο το Vrana Petra 2017 του Θυμιόπουλου με 99+. Εκλεπτυσμένο κρασί είναι το Diaporos οπωσδήποτε, ένα κρασί που βάζει το Ξινόμαυρο στο επίκεντρο από την πρώτη κιόλας μύτη και που, αν καθίσεις περισσότερο μαζί του, αποδεικνύεται φιλιγκράν και βάζει σε σκέψεις. Στην άμεση σύγκριση όμως εκείνο το βράδυ έπεισε σαφώς περισσότερο το Ramnista. Το 2020 δείχνει επιπλέον πιο προχωρημένο στην εξέλιξή του απ' ό,τι θα υπέθετε κανείς από τη χρονιά: το 2020 βρίσκεται για τα ερυθρά της Νάουσας στο 8,0 της κλίμακας χρονιών μας (η πολυετής ελληνική διάμεσος είναι στο 6,5), ξηρή και θερμή χρονιά, αλλά με διατηρημένη τη διαφορά ημέρας και νύχτας, κάτι που βοήθησε το οψίμως ωριμάζον Ξινόμαυρο· η φοβερή και τρομερή φθινοπωρινή σήψη δεν εμφανίστηκε. Το ίδιο το κτήμα πάντως περιέγραψε για τα αμπελοτεμάχια του Diaporos καθυστερημένη, ανομοιόμορφη ωρίμαση. Η κριτική βλέπει το κρασί σαφώς ψηλότερα από εμένα: ο Wine Advocate έδωσε τον Ιούνιο του 2026 94 βαθμούς (Monica Larner), στον Concours Mondial de Bruxelles 2026 πήρε Grand Gold. Για μένα είναι 91 βαθμοί, με την οξειδωτική τάση στο τελείωμα όχι περισσότεροι.

Η Cuvée Villages 2022, ο πληθυντικός προέρχεται από τα σταφύλια νεότερων αμπελοτεμαχίων του κτήματος και από μικρούς παραγωγούς από περισσότερα χωριά της ζώνης, υπάρχει από τη χρονιά 2017. Περίπου έναν χρόνο σε ξύλο, κυρίως γαλλική δρυ, έναν χρόνο ωρίμαση στη φιάλη, 14 %. Ούτε εδώ η χρονιά χρησιμεύει ως δικαιολογία: το 2022 ήταν με 8,0 μια καλή χρονιά για τα ερυθρά της Νάουσας. Στις ξένες βαθμολογίες η ψαλίδα ανοίγει πολύ: τα Decanter World Wine Awards 2025 απένειμαν χρυσό με 95 βαθμούς, το Vinous 91, το JancisRobinson.com 16,5 στα 20, ο οδηγός FNL του Σίμου Γεωργόπουλου 8 στα 10. Οι δικοί μου 89 βαθμοί (το πολύ 90) βρίσκονται έτσι μάλλον στο κάτω άκρο του φάσματος. Οι 95 δεν μου ταιριάζουν με τίποτα, με όλο τον σεβασμό προς την κριτική επιτροπή.

Μένει το Ramnista 2021, το κρασί της βραδιάς για μένα. Το όνομα σημαίνει στην τοπική ντοπιολαλιά «βασιλικός λόφος», ενώ το 2002 δεν εμφιαλώθηκε καθόλου Ramnista. «Single Vineyard» εδώ σημαίνει: επιλεγμένα αμπελοτεμάχια του αμπελώνα Ramnista, το 2021 ήταν εννέα, τα περισσότερα φυτεμένα από το 1970 έως το 1973. Κάθε αμπελοτεμάχιο οινοποιείται χωριστά, ακολουθούν 14 μήνες γαλλική δρυς σε βαρέλια των 225 και 500 λίτρων, 14,5 %, ο τρύγος ξεκίνησε στις 21 Σεπτεμβρίου 2021. Το 2021 βρίσκεται για τη Νάουσα μόλις στο 7,0, μια δροσερή, κομψή χρονιά με υψηλή οξύτητα, στην οποία πολλά εξαρτήθηκαν από τον χρόνο τρύγου και την επιλογή. Πανελλαδικά το 2021 βρέθηκε μάλιστα μόλις στο 5,5, πιεσμένο από το κύμα καύσωνα από τα τέλη Ιουλίου και τις πυρκαγιές στη Βόρεια Εύβοια, τη Βόρεια Αττική και την Πελοπόννησο. Στη Νάουσα ένας ψυχρός Μάρτιος καθυστέρησε την έκπτυξη, και η δροσιά μετέθεσε και τον όψιμο τρύγο του Ξινομαύρου, που τραβήχτηκε έως τις 10 Οκτωβρίου. Με βάση τους αριθμούς των χρονιών, λοιπόν, μπροστά θα έπρεπε να βρίσκονται το 2020 και το 2022. Κέρδισε το κρασί της πιο αδύναμης από τις τρεις χρονιές. Με τον Wine Advocate, παρεμπιπτόντως, συμπίπτω εδώ ακριβώς: η Monica Larner έδωσε τον Ιούνιο του 2026 επίσης 93 βαθμούς. Για μένα είναι 93 βαθμοί, και κανονικά θα υπήρχε και ένα συν από πίσω, αν δεν είχα σταθεί τόσο συχνά άτυχος με παλαιωμένα Ramnista, κάτι που βέβαια μπορεί να οφειλόταν και στη φύλαξη. Είναι πάντως το υψηλότερα βαθμολογημένο Ramnista μου μέχρι σήμερα.

Συστάσεις και ένας επίλογος

Όποιος θέλει να δοκιμάσει Ramnista, ας το ακούσει από έναν σκεπτικιστή του Ramnista: αγοράστε το 2021. Γι' αυτή την τιμή είναι πραγματικά μεγάλη παράσταση. Στο Diaporos, αντίθετα, θα κατέφευγα σε άλλη χρονιά, εκτός κι αν θέλει κανείς απλώς να ελπίζει σε μια καλύτερη φιάλη. Και η Cuvée Villages μπορεί περισσότερα απ' όσα έδειξε στη χρονιά 2022, το 2019 το απέδειξε.

Δύο από τα τρία κρασιά έμειναν λοιπόν εκείνο το βράδυ πίσω από τις προσδοκίες. Απογοητευτική βραδιά; Κάθε άλλο. Ακριβώς αυτή η πολυμορφία του κρασιού, η εξάρτησή του από τη χρονιά, η ενίοτε απρόσμενη εξέλιξη στη φιάλη, όλα αυτά είναι μέρος του παιχνιδιού και κάνουν την υπόθεση συναρπαστική. Και τόσο μεγαλύτερη είναι η χαρά όταν ένα κρασί όπως το Ramnista 2021 μεγαλουργεί ξαφνικά έτσι. Τρία κρασιά έπεσαν εκείνο το βράδυ δίπλα δίπλα. Έξω έπεσε μόνο ο δοκιμαστής.

Όποιος δεν θέλει να χάσει μελλοντικές γευσιγνωσίες (και περιστασιακά ρεζιλέματα): Εδώ θα βρείτε το newsletter.